9 powodów dlaczego ignorujesz zalecenia lekarzy

Leki nie działają u tych, którzy ich nie biorą

Taka banalna wywieszka powinna znajdować się na drzwiach większości gabinetów lekarskich. 

Z badań Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że stosowanie się do zaleceń lekarzy - w zakresie przyjmowania leków, stosowania diety i zmiany stylu życia - to jeden z największych problemów w ochronie zdrowia. 

Raporty WHO podają, że jedynie połowa pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe stosuje się do zaleceń lekarskich w krajach rozwiniętych. Pozostałe 50% pacjentów nieprzestrzegających zaleceń przyjmuje leki nieregularnie, według własnego uznania rezygnuje z ważnych leków nie wiedząc, które są najistotniejsze w procesie leczenia. Niektórzy pacjenci nie biorą zaleconych leków wcale, mimo że korzystają z porad lekarskich. 

Dlaczego ignorujemy zalecenia lekarzy?

Przyczyny takiego postępowania są różne. Leżą zarówno po stronie pacjentów jak i lekarzy oraz systemu służby zdrowia.

9 powodów ignorowania zaleceń lekarzy przez pacjentów:

1. Brak wiedzy na temat przyczyn oraz charakteru swojej choroby.
2. Brak zaangażowania w proces doboru odpowiedniej terapii - bierna postawa podczas wizyt lekarskich.
3. Słabe rozumienie celu terapii oraz instrukcji przyjmowania leków.
4. Brak wiedzy o konsekwencjach lub komplikacjach mogących wystąpić w wyniku zaniechania terapii i przyjmowania leków.
5. Niska tolerancja efektów ubocznych i nieumiejętność radzenia sobie z objawami niepożądanymi.
6. Brak przekonania o znaczeniu terapii w powrocie do zdrowia oraz brak wytrwałości i determinacji do uzyskania poprawy.
7. Czasowa poprawa skłaniająca do szybszego odstawienia leków i zaniechania terapii. 
8. Samotność i stany depresyjne. 
9. Niepełnosprawność i brak wsparcia rodziny lub przyjaciół.

Co ciekawe szczególnie niski poziom stosowania się do zaleceń lekarskich obserwuje się u palaczy i osób nie podejmujących żadnej regularnej formy aktywności fizycznej. 

Nie bez winy są również lekarze. Ich „grzechy” to:

1. Niepotrzebna złożoność proponowanej terapii i duża częstotliwość przyjmowanych leków w ciągu doby.
2. Niedostateczna ilość czasu poświęcana pacjentom na wyjaśnienie celów i zalet terapii, jak również konsekwencji jej zaniechania.
3. Za mało informacji o możliwych działaniach niepożądanych, a szczególnie sposobów radzenia sobie z nimi (np. możliwość zmiany leku czy redukcji dawki).
4. Zbyt małe zainteresowanie finansowymi możliwościami pacjenta (zbyt duże koszty leków, badań i zabiegów).
5. Niewystarczająca współpraca między lekarzami specjalistami, leczącymi różne choroby współistniejące u pacjenta. 

 Przyczyny leżące po stronie systemu służby zdrowia: 

1. Niedostateczny dostęp do placówek służby zdrowia oraz lekarzy, zwłaszcza specjalistów.
2. Nieadekwatny, nieakceptowalny czas oczekiwania na kontrolne wizyty lekarskie.
3. Ograniczenia czasu wizyty lekarskiej, wymuszane przez system NFZ.
4. Zbyt wysokie koszty niektórych leków i form terapii (w porównaniu do możliwości pacjentów).
5. Bonusy oferowane lekarzom przez niektóre koncerny farmaceutyczne za przepisywanie drogich leków, zamiast ich tańszych odpowiedników (skala tego problemu wydaje się zanikać z uwagi na możliwość zamiany leku na tańszy odpowiednik bezpośrednio w aptece).

Stosowanie się do zaleceń lekarskich oraz dobra współpraca chorego z lekarzem jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o sukcesie lub porażce terapii. 

Jedynie stała obecność i odpowiednie stężenie leków w krwi pacjenta może zapewnić dobry efekt terapii. 

Sprawdź w jakim stopniu Ty stosujesz się do zaleceń lekarskich?

Wykonaj Test Morisky’ego- Greena i odpowiedz „tak” lub „nie” na poniższe pytania. Zanotuj odpowiedzi.

1. Czy kiedykolwiek zapomniałeś wziąć swoje lekarstwo?
2. Czy zdarza Ci się nie przestrzegać godzin przyjmowania leków?
3. Czy pomijam kolejną dawkę leku, jeśli dobrze się czuję?
4. Kiedy czuję się źle i wiążę to z lekiem, czy pomijasz kolejną dawkę?

Wyniki testu znajdziesz tu: Wyniki testu.pdf

Jak możesz sobie pomóc?

Każdy z nas jest odpowiedzialny za swoje zdrowie, a stosowanie się do zaleconej terapii leży wyłącznie w rękach pacjenta. Zatem przy najbliższej wizycie, poproś swojego lekarza o:

1. Wyjaśnienie istoty Twojego schorzenia oraz celu terapii do osiągnięcia przez konkretne zabiegi i leki.
2. Pisemną i czytelną instrukcje dotyczącą sposobu leczenia oraz dawkowania leków.
3. Uproszczenie schematu dawkowania leków i dopasowania go do codziennych czynności (posiłki, praca, wieczorne obowiązki, odpoczynek, sen)
4. Uwzględnienie tańszych, równie skutecznych zamienników.

Ze swojej strony: 

1. Szukaj i gromadź wiarygodne informacje na temat swojej choroby i sposobów jej leczenia.
2. Poszukaj osób, grup wsparcia (np. na Facebooku), które będą Cię motywować do wytrwałości i walki z chorobą.
3. Spróbuj terapii wspomagających proces leczenia np. psychoterapii (szczególnie, gdy twojej chorobie towarzyszą stany depresyjne), masaży lub refleksoterapii (pomagają redukować stres i napięcia emocjonalne) regularnych ćwiczeń fizycznych (zwiększają przepływ krwi, a z nią cząsteczek leków, tlenu, substancji odżywczych do poszczególnych tkanek i narządów oraz poprawiają nastrój).
4. Jeżeli jesteś długo niezadowolony ze współpracy ze swoim lekarzem, rozważ zmianę specjalisty. 

Jeżeli szukasz dobrych specjalistów, skontaktuj się z nami!

Autor: Eunika Bogucka-Jamka

Materiały źródłowe:
Sabaté E, editor. , ed. Adherence to Long-Term Therapies: Evidence for Action.
Geneva, Switzerland: World Health Organization; 2003.

oraz:
The National Center for Biotechnology Information