Atopowe zapalenie skóry — przyczyny, objawy i leczenie

Atopowe zapalenie skóry — przyczyny, objawy i leczenie

Jak podaje Medycyna Praktyczna „atopowe zapalenie skóry (AZS) jest chorobą spotykaną przede wszystkim u małych dzieci. W 85% przypadków pojawia się przed ukończeniem 5. roku życia. Choruje 5-20% dzieci i jedynie 1-3% dorosłych”. Na AZS nieco częściej zapadają dziewczynki niż chłopcy. Choroba częściej występuje w miastach oraz krajach wysokorozwiniętych.

O przyczyny AZS oraz metody leczenia pytamy naszego specjalistę alergologa lek. Agnieszkę Byrczek–Michalską

Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

lek. A.Byrczek-Michalska NZOZ Revita
lek. A. Byrczek-Michalska

AZS jest przewlekłą zapalną chorobą skóry o charakterze nawrotowym. Choroba rozpoczyna się zwykle we wczesnym dzieciństwie, nawet w okresie niemowlęcym, co może powodować rozdrażnienie, czy płaczliwość dziecka, a nawet wybudzanie się w nocy.

Zdarza się, że w pierwszej fazie choroby, skóra u niemowląt jest przesuszona i podrażniona jedynie w zgięciach stawowych, co łatwo przeoczyć lub zinterpretować jako efekt przegrzania, czy odparzenia. Dlatego tak ważne jest zgłaszanie wszelkich nietypowych reakcji niemowlęcia podczas kontroli pediatrycznej.


Skóra atopowa u starszych dzieci i dorosłych jest na ogół sucha, swędząca, o dużej wrażliwości na czynniki zewnętrzne. W miarę trwania choroby skóra staje się miejscami pogrubiała, ze wzmożonym rysunkiem linii skóry oraz łuszczy się. W fazie ostrej występują ogniska rumieniowe z grudkami, pęcherzykami i nadżerkami.

Jakie są przyczyny atopowego zapalenia skóry?

Choroba ma podłoże genetyczne, co jest związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu immunologicznego i wadliwą budową naskórka.

Do czynników zaostrzających AZS należą: stres, skrajne temperatury powietrza — upały i mrozy, gorące kąpiele, detergenty, alergeny powietrznopochodne oraz pokarmowe, niewłaściwa pielęgnacja skóry, zakażenia, zanieczyszczanie środowiska i drażniące tkaniny.

Jakie są sposoby leczenia AZS?

Terapia jest trudna z uwagi na przewlekły charakter i złożoną patogenezę. Dobranie metody leczenia zależy od stanu nasilenia choroby, rozległości zmian skórnych, innych dolegliwości zgłaszanych w wywiadzie lekarskim oraz towarzyszących chorób atopowych. Podstawą jest codzienna pielęgnacja skóry emolientami — mycie i regularne natłuszczanie — niekiedy kilka razu dziennie.

W okresie zaostrzeń stosowane są miejscowe preparaty glikortykosteroidowe, miejscowe leki immunomodulujące, a w razie nadkażeń bakteryjnych — antybiotyki.

Jedną z form terapii AZS, u osób powyżej 5 roku życia z potwierdzoną alergią, zwłaszcza na alergeny roztoczy kurzu domowego może być także odczulanie, czyli immunoterapia swoista. 

Co można robić, aby zapobiegać nawrotom AZS?

W okresach remisji z pewnością trzeba kontynuować pielęgnację skóry zgodnie z zaleceniami lekarza, czyli mimo poprawy, stosować dalej preparaty z grupy emolientów do mycia i natłuszczania. To jest najważniejsze działanie profilaktyczne. Skóra atopowa wymaga natłuszczania nawet kilka razy dziennie.

Powinno też nosić się przewiewne, dopasowane do pogody ubrania z naturalnych materiałów, aby redukować ryzyko nadmiernego pocenia się, ponieważ pocenie się skóry sprzyja ucieczce z niej wody. Ponadto należy ograniczyć kontakt ze szkodliwymi czynnikami środowiskowymi, zapobiegać infekcjom oraz wyleczyć wszelkie ogniska zapalne w organizmie np. próchnicę czy ropne migdałki.

W AZS pomocne może też być dbanie o właściwą dietę, czyli unikanie konkretnych, istotnych klinicznie dla danej osoby alergenów pokarmowych, wysokoprzetworzonej żywności, konserwantów, sztucznych barwników oraz dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu, również jesienią i zimą! 

I ostatnia rzecz o której warto pamiętać, nadmierny i przewlekły stres może zaostrzać dolegliwości. Dlatego warto uczyć się technik relaksacyjnych i być aktywnym fizycznie co sprzyja łagodzeniu napięcia. 

Czy możliwe jest wyleczenie AZS?

W związku z tym, że przyczyną są wrodzone nieprawidłowości skóry, jest to choroba trwająca wiele lat, a niekiedy całe życie o różnym nasileniu.

U około 40% dzieci może ustąpić z wiekiem. U pozostałych chorych zdarzają się nawroty w wieku dorosłym. Możliwe są także długie okresy bez typowych dolegliwości.

Rozmawiała: Eunika Bogucka
Foto: Karolina Moskała

Artykuły powiązane:

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.