Cukrzyca u dzieci — jak jej uniknąć?

3 proste kroki, które pomogą zminimalizować ryzyko cukrzycy u dzieci

usmiechniete dziecko

Nadmiar cukru w diecie powoduje nie tylko problemy z wagą i stawami, ale również z sercem, zwiększa ryzyko depresji i rozwoju miażdżycy. Układ pokarmowy obciążony cukrem jest bardziej podatny na rozwój grzybicy. „Zaklejone” cukrem komórki układu odpornościowego — znajdujące się w jelitach — nie są w stanie podjąć walki z patogenami dostającymi się do naszego organizmu. A ponad wszystko, nadmiar tej substancji często prowadzi do rozwoju groźnej choroby, cukrzycy. 

Problemy te dotykają zarówno dorosłych, jak i dzieci. Pracownicy służby zdrowia, alarmują, że poziom zachorowań na cukrzycę wśród dzieci i młodzieży przybiera rozmiary epidemii. 

„Pulchne dziecko, to zdrowe dziecko”, czy aby na pewno …?

W społeczeństwach zachodnich wciąż pokutują dwa groźne mity: „pulchne dziecko, to zdrowe dziecko”, oraz że 2-3 zbędne kilogramy jeszcze nikomu nie zaszkodziły, bo z tego się „wyrasta”. Nic bardziej mylnego! 

Z nadwagi się NIE wyrasta, każdy zbędny kilogram to obciążenie dla organizmu. Złe nawyki żywieniowe utrwalone w dzieciństwie, pozbawiają nas zdrowia i dobrego samopoczucia w dojrzałym wieku. Nadwaga w młodości zwykle oznacza problemy z utrzymywaniem prawidłowej wagi przez całe życie.

Dlaczego dzieci jedzą ponad miarę?

Powodów jest wiele, na przykład obfitość jedzenia. Nigdy w historii, ludzie nie mieli takiego wyboru produktów spożywczych. Nasi przodkowie częściej bywali głodni niż syci, a otyłość była wtedy zjawiskiem marginalnym. Dieta była zdecydowanie uboższa w składniki odżywcze oraz cukier i wysoko przetworzone tłuszcze. Z tej obfitości, wiele dzieci jest po prostu przekarmianych lub żywionych tzw. śmieciowym jedzeniem, pełnym szkodliwych dodatków.

Po drugie, mamy nieograniczony dostęp do jedzenia – dziecko dysponujące kieszonkowym, pozostaje praktycznie bez kontroli. W trakcie szkoły, czy w drodze do domu może bez przeszkód nabywać „śmieciowe” jedzenie: drożdżówki, czipsy, batony, dosładzane napoje itp. Oczywiście świadomi rodzice, przestrzegają przed takim zachowaniem i są dzieci, które unikają tego rodzaju jedzenia. Jednak wciąż jest to zbyt mały odsetek.

Po trzecie, jesteśmy otaczani reklamami, w których zamiast zwykłej kanapki, proponuje się dziecku czekoladowo-mleczną „kanapkę”. Reklamuje się dosładzane soki, napoje, słodkie serki, czy czekoladowe kremy do kanapek pod płaszczykiem uzupełniania zapasów energii. Taki przekaz reklamowy kreuje fałszywe przekonania, że każda „dobra” mama, babcia podaje dziecku słodycze.

Co poza tym sprzyja niekontrolowanemu jedzeniu?

Źródłem problemów, są nie tylko reklamy i „śmieciowe” jedzenie oraz nadmiar cukru w diecie. Często zapominamy, o tym, że dzieci i młodzież jest przepracowana. Ich dzień jest przeładowany obowiązkami. Jeśli nie uprawiają żadnego sportu i brakuje im codziennej aktywności ruchowej, to nie mają możliwości rozładowania wiecznie towarzyszącego im napięcia i po prostu zaczynają jeść ze stresu. 

W takich sytuacjach niezbędna jest codzienna rozmowa z dzieckiem, o jego sukcesach, porażkach i trudnościach. Świadomy rodzic, będzie wiedział, kiedy dziecko „ma już dość” i kiedy trzeba pomóc mu odpocząć, zrelaksować się, zwolnić wcześniej z lekcji, czy wręcz pójść porozmawiać z pedagogiem szkolnym, czy nauczycielami o nadmiarze wymagań. Jeżeli współpraca ze szkołą jest trudna, to warto czasem po prostu zabrać dziecko na „wagary”. 

Stres związany ze szkołą ma olbrzymi wpływ na zdrowie i samopoczucie młodego człowieka. 

Jak zredukować ilość cukru w diecie dziecka?

Wiele sprawdzonych sposobów można znaleźć na blogu lub w książkach dr n. farm. Anny Makowskiej. Wybraliśmy dla was kilka z nich:

1. Ogranicz lub wyeliminuj sytuacje podawania słodyczy, na które masz bezpośredni wpływ

kredki
Dzieci nie powinny być nagradzane słodyczami

Jedną z nich jest nagradzanie dziecka słodkimi produktami. Bardzo często, gdy nasze dziecko znajduje się w stresowej sytuacji, otrzymuje słodycze „w nagrodę” za dzielność. Niestety jest to budowanie szkodliwego nawyku i piętrzenie zbędnych kalorii w diecie. Nasze dzieci otrzymują żelki, lizaki, cukierki w przedszkolach, szkołach, gabinetach lekarskich, a nawet po wizycie u stomatologa!

Jeżeli chcesz pocieszyć, to przytul, ucałuj i wyraź swoje uznanie — to wielu wpadkach wystarczy. Jeżeli musisz coś kupić, to wybierz kolorowankę, kolorową gazetkę, książkę, bańki mydlane itp.

Pamiętaj! Nie nagradzaj słodyczami! Nie utrwalaj szkodliwego nawyku jedzenia słodyczy w stresowej sytuacji!

2. Naucz dziecko przeliczania ilości spożywanego cukru

truskawki i cukier
Naucz dziecko przeliczania ilości spożywanego cukru

Wspólnie z dzieckiem zrób proste obliczenia. Kup dowolny produkt spożywczy np. słodki napój czy ulubiony serek, po który najczęściej sięga Twoje dziecko. Odszukaj na produkcie tabelę z wartościami odżywczymi produktu. Wytłumacz dziecku, że 5 gramów cukru to jedna łyżeczka. Jeżeli w tabeli podane jest, że 100 ml napoju zawiera 8,5 grama cukrów, oznacza to, że w całej butelce, zwykle 400 ml, tego cukru jest 34 gramy, czyli prawie siedem łyżeczek cukru. Oczywiście w każdym produkcie znajduje się pewna ilość cukrów pochodzenia naturalnego np. z owoców, ale zwykle jest to niewielki procent całości, a producenci rzadko podają, jaka to jest wartość.

Na koniec zróbcie eksperyment, wysyp na spodeczek siedem łyżeczek cukru i pokaż, jak dużo dziecko przyjmuje wypijając tylko ten jeden napój. Prawdopodobnie nawet nie byłoby w stanie zjeść tyle cukru na raz!

3. Wszystkie zmiany wprowadzaj stopniowo i powoli

water with lemon
Do picia podawaj wodę z miętą lub cytryną zamiast soku

Jeżeli dotychczas nie ograniczałaś swojemu dziecku słodyczy, soków, słodkiego nabiału, jogurtów, nie zamartwiaj się, ale konsekwentnie i powoli wprowadzaj zmiany.

Zamiast słodkiego jogurtu owocowego, wybierz jogurt naturalny i w domu dodaj do niego świeżych bądź suszonych owoców. W okresie zimowym, świetnie sprawdzają się drobno pokrojone niesiarkowane morele, które są naturalnie słodkie. Jako chrupiący dodatek możesz dodać posiekane orzechy, nasiona chia, czy trochę płatków owsianych. 

Zamiast dosładzanego serka, wybierz naturalny i dodaj do niego domowy mus z bananów czy jabłek lub wymieszaj serek naturalny z tym dosładzanym, stopniowo redukując ilość dodanego słodkiego serka.

Zamiast kupować sok, czy słodki napój do obiadu, zrób domową lemoniadę osłodzoną miodem, czy syropem klonowym, stopniowo zmniejszaj ilość dodawanego miodu do czasu, gdy wystarczy, że na stole pojawi się sama woda lub woda z miętą lub cytryną.

Jeżeli musisz kupić czekoladę, wybierz taką bez nadzienia, ale np. z orzechami, aż do czasu, gdy będziecie w stanie zastąpić czekoladę nadziewaną, czekoladą gorzką. 


Co robić, kiedy podejrzewasz u dziecka nadwagę lub cukrzycę?

Warto udać się do pediatry prowadzącego dziecko i powiedzieć mu o swoich podejrzeniach. Lekarz dokładnie zważy i zmierzy dziecko oraz obliczy jego BMI. Po przeprowadzeniu wywiadu prawdopodobnie zleci badania krwi. 

Jeżeli wyniki okażą się niekorzystne, lekarz wypisze skierowanie do diabetologa dziecięcego i dietetyka, który pomoże opanować nową sytuację, zaproponuje leczenie i wesprze rodziców w układaniu „bezpiecznego” dla cukrzyka menu. 

Dietetyk nauczy, jak obliczać kalorie oraz sprawdzać indeks glikemiczny potraw. Jeżeli dziecko ma bardzo dużą nadwagę, warto również skorzystać z pomocy rehabilitanta, który dobierze odpowiedni zestaw ćwiczeń, czy aktywności fizycznej dla małego pacjenta.
 

Opracowała: Eunika Bogucka

Zdjęcia: Pexels
Photo by mali maeder from Pexels

Artykuły powiązane:

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.