Dieta u osób dorosłych z cukrzycą typu 2

Prawidłowa dieta powinna być oparta o zasady Piramidy Prawidłowego Żywienia i Aktywności Fizycznej opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia

piramida

Jednak osoby z cukrzycą typu 2 zawsze powinny skonsultować się z diabetologiem oraz dietetykiem i dopasować te ogólne zasady do swojej indywidualnej diety oraz preferencji żywieniowych, kulturowych, a także podejmowanej aktywności fizycznej.

W ramach ogólnych zaleceń, przy komponowaniu diety, zawsze pamiętaj o wybieraniu produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG < 55), po zjedzeniu których stężenie cukru nie wzrasta zbyt gwałtownie oraz o regularnym spożywaniu posiłków.

cukrzyca

Wartości poszczególnych produktów znajdziesz w odpowiednich tabelach.  Pamiętaj, że każdy produkt ma swój indeks glikemiczny, nawet warzywa! Im wyższy numer przy konkretnym produkcie, tym wyższy indeks glikemiczny i szybszy wzrost cukru we krwi. Te produkty nie są wskazane dla Ciebie!

Które produkty wybierać?

Jak widać u podstawy piramidy, leży wysiłek fizyczny. Jest to na tyle niezbędny element w życiu każdego człowieka, że został umieszczony on jako fundament naszego dobrostanu.  

Tuż nad nim plasują się warzywa i owoce. Komponuj swoje posiłki, tak aby stanowiły one podstawę żywienia, ponieważ dostarczają wielu cennych witamin, mikroelementów, polifenoli.
W miarę możliwości wybieraj warzywa i owoce z upraw ekologicznych. Pamiętaj jednak, że w diecie cukrzycowej należy stosować proporcję 3/4 spożycia powinny stanowić warzywa, a 1/4 owoce.

W diecie pacjenta z cukrzycą powinny pojawiać się minimum 5 razy dziennie warzywa o niskim indeksie glikemicznym. Są to: pomidor, ogórek, wszystkie rodzaje sałat (lodowa, masłowa, rukola, roszponka, endywia), bakłażan, cukinia, rzodkiewka, cebula, seler naciowy, szparagi, papryka, kalafior, fasolka szparagowa, rzodkiew biała.

Warzywa o wysokim indeksie glikemicznym to gotowane ziemniaki, gotowana marchew, gotowane buraczki, warzywa konserwowe z puszki (kukurydza, groszek zielony).
Po ugotowaniu te warzywa będą w szybki sposób podnosić stężenie cukru we krwi. Spożywaj je wyłącznie w ograniczonych ilościach.

Owoce:

Zawierają węglowodany proste, które również wpływają na stężenie cukru we krwi, dlatego nie można ich spożywać
w  nieograniczonych ilościach. Dla cukrzyków polecane są: owoce jagodowe (maliny, truskawki, borówka, jagody, jeżyny), owoce cytrusowe (pomarańcze, pomelo, grejpfruty), agrest, czarna porzeczka, śliwki, nektarynki, jabłka, granaty, brzoskwinie, wiśnie, gruszki.

Owoce o wysokim indeksie glikemicznym to: banany, winogrona, mandarynki, arbuz, owoce suszone, czereśnie,
a szczególnie owoce z puszki. Unikaj ich!

Produkty zbożowe:

Wybieraj głównie pełnoziarniste produkty zbożowe: makarony pełnoziarniste, musli bez dodatku cukru, kaszę gryczaną, kaszę jęczmienną pęczak, ryż niełuskany: brązowy, dziki, czerwony, basmati, płatki owsiane, jęczmienne i żytnie.

Uwaga! Przesadne rozgotowywanie produktów zbożowych podnosi ich indeks glikemiczny.

Produkty mleczne:

Najnowsze badania pokazują, że przesadne spożycie produktów mlecznych, szczególnie tłustych serów żółtych i pleśniowych nie jest wskazane. Dotyczy to również osób z cukrzycą.
Produkty polecane do spożycia to: jogurty naturalne, kefiry, maślanki, chude i półtłuste sery twarogowe, serki wiejskie, serki homogenizowane typu light, mleko 0,5-2%.

Sporadycznie i w niewielkich ilościach możesz zjadać sery typu feta, mozzarella, fromage.

Mięso, ryby, jaja, nasiona strączkowe:

Zawsze wybieraj chude gatunki mięs: wołowinę, cielęcinę, drób bez skóry, królika, polędwiczki wieprzowe. Jeśli decydujesz się na drób, warto aby pochodził on z upraw ekologicznych bądź zagrodowych. Jeśli lubisz wędliny wybieraj te bez tłuszczu, takie jak chuda szynka czy polędwica, unikaj wędlin mielonych. Jednocześnie pamiętaj - nie musisz spożywać produktów mięsnych codziennie.

Z ryb należy wybierać tłuste gatunki morskie ze względu na zawartość kwasów omega-3 (działają przeciwmiażdżycowo oraz przeciwzapalnie) np.: halibuta, makrelę, śledzia, sardynki i łososia (ryba ta jest źródłem pełnowartościowego białka, dzięki czemu łosoś może być spożywany jako zamiennik mięsa. Jest także źródłem witamin: D, B6, B12 oraz minerałów: jodu, selenu i żelaza. Jego wartość odżywcza jest ściśle związana z gatunkiem oraz warunkami życia. Najbardziej wartościowe jest mięso dzikiego łososia pacyficznego i atlantyckiego.
Niestety na naszym rynku najczęściej spotkać możemy hodowlanego łososia norweskiego, o niższej wartości odżywczej oraz wyższej zawartości związków szkodliwych i barwników.  

Warto dietę urozmaicić w chude gatunki ryb: dorsza, mintaja, morszczuka, solę. Ze względu na zawartość jodu preferowane są ryby morskie.

Preferowanym sposobem obróbki mięs i ryb jest gotowanie na parze, duszenie bez obsmażania, oraz pieczenie w niższych temperaturach przez dłuższy czas.
Uwaga! Panierowanie mięs i ryb podwyższa ich kaloryczność. Unikaj tego.

Jako alternatywa dla mięs i ryb warto, by w diecie pojawiły się nasiona roślin strączkowych (groch, fasola, soja, soczewica, ciecierzyca). Stanowią one dobre źródło białka roślinnego, jak również są źródłem magnezu, cynku, witamin z grupy B.
Jajka powinny pojawiać się w diecie jako zamiennik produktów dostarczających białka zwierzęcego.

Tłuszcze:

W tej grupie najkorzystniejsze dla Ciebie będą: oleje roślinne (zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe) takie jak: olej rzepakowy i oliwa z oliwek (mają podobny skład) ponadto olej lniany, słonecznikowy, z pestek winogron, z czarnuszki.
Margaryny miękkie (te w kubkach), margaryny miękkie z dodatkiem steroli/stanoli (dla osób ze zwiększonym stężeniem cholesterolu we krwi).

Orzechy:

Dobrym źródłem wysokiej jakości tłuszczu, jak również witamin i składników mineralnych są orzechy, pestki dyni, słonecznika. Warto, aby pojawiały się one w diecie trzy razy w tygodniu. Ważne, by nie zawierały soli, cukru lub miodu, ani nie były zjełczałe.

Napoje:

Pij głównie wodę niegazowaną z niską zawartością sodu, herbaty ziołowe, owocowe bez cukru i miodu, kakao. Smak wody można urozmaicić poprzez dodatek plastra cytryny, pomarańczy, grejpfruta, mięty, melisy, zielonego ogórka czy bazylii. Możesz również pić soki warzywne przygotowywane samodzielnie w domu, bez dodatku cukru.

Koniecznie wyeliminuj z diety wszelkie soki owocowe, napoje, nektary produkowane w sposób przemysłowy, gdyż zawierają cukier i będą szybko podnosić jego stężenie we krwi.

Przyprawy:

Większość przypraw ma dobroczynny wpływ na nasze zdrowie. W przypadku cukrzycy warto sięgać po przyprawy jednoskładnikowe, nie zawierają one sztucznych barwników, konserwantów oraz ukrytych substancji słodzących. Świeże i suszone zioła, a także ocet winny, balsamiczny pomagają regulować trawienie oraz mają działanie przeciwzapalne, szczególnie kurkuma.

Pamiętaj jedynie, aby nadmiernie nie solić i nie przyprawiać potraw zbyt ostro. Ostry smak pobudza apetyt, a sód spożyty wraz z solą przyczynia się do rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Bez wątpienia prawidłowe żywienie i aktywność fizyczna ma wyjątkowo korzystny wpływ na  przebieg cukrzycy, poprawia efekty leczenia oraz ogranicza groźne powikłania. Ponadto sprawia, że mamy lepsze samopoczucie. Jeżeli szukasz dobrego diabetologa w ramach kontraktu z NFZ lub prywatnie to zachęcamy do skorzystania z porad naszych specjalistów.

Opracowanie: Eunika Bogucka-Jamka
Materiał przygotowany na podstawie zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Artykuły powiązane: