Jak wrócić do aktywnego życia po zawale serca?

Kardiolog lek. Andrzej Gębala odpowiada na pytania pacjentów, jak wrócić do aktywnego i satysfakcjonującego życia po przebytym zawale serca.

Osoby po przebytym zawale serca, często chcą zmienić swój tryb życia i wrócić do aktywności fizycznej. Co w tej kwestii zaleca dobry kardiolog?

lek. A. Gębala, kardiolog Kraków
Lek. Andrzej Gębala, specjalista kardiolog NZOZ Revita.

Lek. Andrzej Gębala: Ruch jest jak najbardziej wskazany, ale dużym stopniu zależy od kondycji pacjenta przed zawałem. Zawał często jest skutkiem złego trybu życia, braku ruchu i nieodpowiedniej diety. Jeżeli ktoś przez wiele lat nie uprawiał żadnego sportu i uskuteczniał siedzący tryb życia, to zdecydowanie odradzam jakiekolwiek intensywne aktywności. Dla takiego pacjenta nagłe podjęcie dużego wysiłku fizycznego może się tragicznie skończyć.

Jeżeli stan pacjenta na to pozwala, warto wykonać próbę wysiłkową, która wskaże, jaką mamy kondycję. Jeżeli tzw. MET jest poniżej 7, intensywny wysiłek wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym. Na szczęście nie jest to „koniec świata” i dobry kardiolog z pomocą lekarza rehabilitacji wskaże jak stopniowo odbudować formę, poprawić kondycję i wrócić do sportu.

Czy po zawale można prowadzić samochód?

AG: Nie ma ogólnych przeciwwskazań kardiologicznych do prowadzenia samochodu po przebytym zawale. Oczywiście musi minąć pewien czas przeznaczony na dojście do siebie po takim epizodzie, ale jeżeli nie mamy zasłabnięć, utrat przytomności, zaburzeń świadomości czy koordynacji lub bólu wieńcowego w trakcie stresu (u niektórych prowadzenie samochodu wiąże się z większym stresem) to jedziemy!

Jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości to trzeba porozmawiać z lekarzem prowadzącym, wykonać holter EKG, aby upewnić się, czy nie grożą nam tzw. bezobjawowe zaburzenia rytmu sercowego. Po osiągnięciu 75 roku życia jestem zwolennikiem corocznej oceny stanu zdrowia, nie tylko związanej z przebytym zawałem mięśnia sercowego, ale również w zakresie często występujących powikłań neurologicznych miażdżycy, która jest powodem zawału.

Czy po zawale można wybrać się na urlop w góry?

AG: Najistotniejszym czynnikiem, który musimy wziąć pod uwagę, jest górski klimat, który jest specyficzny. U niektórych może powodować skoki ciśnienia tętniczego czy bóle wieńcowe, wtedy nie wolno wybierać się na urlop w góry. Również wysokość gór ma znaczenie, nawet dla osób zdrowych, zalecana jest odpowiednia aklimatyzacja. U osób ze stwierdzoną miażdżycą, aklimatyzacja nawet w niewysokich w górach trwa odpowiednio dłużej i trzeba to ocenić indywidualnie. Nie bez znaczenia jest też intensywność tras do pokonania, różnice wzniesień oraz czas wycieczki. 

Ponadto, należy wziąć pod uwagę czas, jaki upłynął od zawału. Do trzech miesięcy od wystąpienia epizodu, zdecydowanie odradzam takie wyjazdy. Po trzech miesiącach zawsze zalecam wykonanie echo serca, próbę wysiłkową i holter EKG. Badania te pomogą ocenić wydolność organizmu. W trakcie próby wysiłkowej należy zapamiętać rodzaj zmęczenia, który miało się na próbie wysiłkowej. Jest to 85% zmęczenia, jakie można bezpiecznie osiągnąć w swej grupie wiekowej, więc nie przekraczaj tej granicy, jeżeli nie musisz. Dużą pomocą  przy podejmowaniu takiej aktywności, są również aplikacje monitorujące akcję serca.

Czy po zawale można latać samolotem?

AG: Nie ma przeciwskazań do podróży lotniczych jeśli po upłynięciu 6 miesięcy od wystąpienia epizodu pacjent ma prawidłowe wyniki badań (echo serca, EKG wysiłkowe, holter EKG). Jeżeli zawał był niewielki i badania są zadawalające, to w podróż samolotem można udać się nawet po 3 miesiącach.

Zawsze jednak należy skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym, a trakcie podróży przestrzegać poniższych zaleceń:

1. W czasie lotu należy co ok. 45 minut wykonać kilka ćwiczeń celem rozprostowania nóg, czyli po prostu wstać i przejść się po korytarzu między siedzeniami, porozciągać nogi, wykonać drobną gimnastykę pobudzającą krążenie.

2. Bezwzględnie należy pilnować picia płynów (nie dopuszczać do zagęszczenia krwi), kategorycznie nie spożywać alkoholu, mocnej kawy czy herbaty, które odwadniają, wypłukują magnez i inne mikroelementy powodując arytmię.

3. Koniecznie zabrać ze sobą leki i zażywać je jak dotychczas. Wśród nich są również leki przeciwpłytkowe, więc nie stosujemy na własną rękę zastrzyków.

4. Jeżeli u pacjenta występują żylaki, na czas podróży należy ubrać pończochy lub u mężczyzn podkolanówki przeciwżylakowe.

5. Na czas urlopu należy wykupić dobre ubezpieczenie i koniecznie zabrać ze sobą kopie kart informacyjnych, na wypadek gdyby trzeba zasięgnąć porady lekarskiej z dala od domu.

6. Do głównego bagażu, można też zabrać aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego jeżeli znajdziemy na to miejsce, ale kiedy mamy stabilne ciśnienia nie jest to bezwzględnie konieczne.

Pacjenci, którzy przeszli zawał często mają wątpliwości czy mogą się opalać?

AG: Opalanie to możliwość odwodnienia, a wcześniej zagęszczenia krwi co jest jedną z przyczyn powikłań miażdżycowych, między innymi zawału serca. Niektóre leki stosowane po zawale, a dokładnie w komplikacjach związanych z zawałem (arytmie) – Cordarone, Opacorden powodują nadwrażliwość na słońce, inne obniżając ciśnienie przy odwodnieniu, spowodują jeszcze większe obniżenie ciśnienia, co może doprowadzić do zasłabnięcia.

Ponadto, wiele leków w połączeniu z promieniowaniem UV może skutkować przebarwieniami skórnymi. Po 50 roku życia następuje też niebagatelny spadek odporności skóry na działanie słońca, co dramatycznie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory w tym jednego z bardziej złośliwych – czerniaka. Zatem zdecydowanie odradzam intensywne opalanie się. Oczywiście nie zwalnia nas to z przebywania na świeżym powietrzu, spacerów czy innej aktywności fizycznej, ruch jest takim samym lekiem jak farmakoterapia!

Czy po zawale można pływać i nurkować?

AG: We wszystkich działaniach należy zachować tzw. zdrowy rozsądek. Tak, jak już wspomniałem: ruch jest takim samym lekarstwem jak farmakoterapia, mówi się nawet, że „wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu”, ale jego intensywność uzależniona jest od wyników badań specjalistycznych takich jak: echo serca, próba wysiłkowa EKG i holter EKG i dla każdego pacjenta jest ona inna. Dobry kardiolog, analizując wyniki takich badań, jest w stanie określić optymalny zakres ćwiczeń i dopuszczalny wysiłek dla każdego pacjenta. Dużą pomocą są szeroko dostępne aplikacje oraz tzw. smartbandy monitorujące akcję serca. W wodzie można też stosować wodoszczelne zegarki, mierzące tętno i pamiętać o tym, aby nie przekraczać tętna odpowiedniego dla swojej grupy wiekowej. Zatem, zwykłe pływanie rekreacyjne czy nurkowanie powierzchniowe, tzw. snorkeling jest dopuszczalne po zawale. Jest to dobra forma i aktywności fizycznej i relaksacyjnej.

Nurkowanie głębinowe z butlą tlenową, wymagające dekompresji stanowi dużo większe ryzyko i tu bezwzględnie potrzebna jest konsultacja z kardiologiem prowadzącym pacjenta oraz z lekarzem sportowym. Każdy pacjent powinien pamiętać, że jeśli w trakcie większych aktywności pojawia się ból wieńcowy i musisz stosować nitroglicerynę pod język, nie ryzykuj i zrezygnuj z nurkowania czy intensywnego pływania. Na środku akwenu, czy zwykłego basenu trudno będzie taki lek zastosować. Jeżeli wyjazd jest zagraniczny, należy zabrać ze sobą wszystkie przyjmowane leki i stosować je jak przepisano, zrobić kopię kart informacyjnych oraz wykupić dobre ubezpieczenie.

Podczas samego urlopu należy pić dużo płynów, bezwzględnie unikać alkoholu oraz stosować filtry przeciwsłoneczne. Opieka medyczna w dużych ośrodkach wypoczynkowych na świecie jest już w miarę porównywalna z wyjątkiem wysokospecjalistycznych procedur, ale na to można się przygotować, wykupując odpowiednie ubezpieczenie.

Dziękuję za rozmowę! W kolejnej części porozmawiamy o tym czy powrót do pracy jest wskazany po zawale.

AG: Dziękuję i zapraszam do korzystania z usług naszej przychodni.

Rozmawiała: Eunika Bogucka

Artykuły powiązane: