Nadciśnienie tętnicze – choroba cywilizacyjna

Nadciśnienie tętnicze, jest jedną z najczęstszych chorób układu krążenia w krajach rozwiniętych. Sytuacja w Polsce również nie nastraja optymistycznie, gdyż wielu chorych jest nieświadomych, że choruje na nadciśnienie.

Statystyki medyczne pokazują, że ponad 30% dorosłych Polaków ma nadciśnienie, z czego tylko dwie trzecie jest świadomych występowania choroby, a jedynie co ósmy pacjent jest skutecznie leczony. U osób w wieku 18-39 lat nadciśnienie tętnicze występuje już u 7%, a powyżej 65. roku życia, aż u 76%1

Najgorsza sytuacja panuje wśród mieszkańców małych miasteczek i wsi oraz osób gorzej wykształconych. 

O tym, czym jest nadciśnienie tętnicze, rozmawiamy z naszym lekarzem Pawłem Koziełem.

Czym jest nadciśnienie tętnicze? 

aparat do mierzenia cisnienia
Nadciśnienie tętnicze dotyka ponad 30% dorosłych Polaków

Bardzo często słyszymy, że ktoś z naszych znajomych czy rodziców ma wysokie lub niskie ciśnienie i źle się czuje. Aby wyjaśnić ten problem, zacznijmy od najprostszego pytania: czym jest ciśnienie tętnicze krwi?

lek. P. Kozieł NZOZ Revita
lek. Paweł Kozieł, NZOZ Revita

Lek. Paweł Kozieł: Ciśnienie tętnicze to siła nacisku, którą wywiera płynąca krew na ściany tętnic. Krew wyrzucana z serca zaopatruje wszystkie narządy naszego ciała, a następnie wraca do serca naczyniami żylnymi. Stopień wspomnianego nacisku tj. ciśnienia, nieustannie się waha między wartością maksymalną, czyli ciśnieniem skurczowym – wyższym, zwanym niekiedy „górnym” i minimalną, czyli ciśnieniem rozkurczowym – niższym, zwanym niekiedy „dolnym”. Optymalne ciśnienie tętnicze powinno być niższe niż 120/80 mmHg.

W ciągu dnia ciśnienie tętnicze może ulegać pewnym wahaniom związanym z warunkami atmosferycznymi, wysiłkiem fizycznym czy nadmiernym stresem. Powinny to jednak być zmiany przejściowe związane z potrzebami organizmu i po ustaniu tych specyficznych potrzeb, nasze ciśnienie powinno wrócić do normy. 

Warto pamiętać, że wahania ciśnienia muszą się mieścić w bezpiecznych granicach. Nadmierny spadek ciśnienia tętniczego może wiązać się z niedokrwieniem narządów, natomiast gwałtowny, zbyt duży wzrost grozi ich uszkodzeniem.

Pomówmy teraz o nadciśnieniu. Jak rozpoznać nadciśnienie?

PK: Stan, w którym ciśnienie tętnicze mierzone w spoczynku, z zachowaniem podstawowych zasad postępowania podczas pomiarów, przekracza przyjęte normy, pozwala na rozpoznanie nadciśnienia tętniczego.

Jeżeli podejrzewamy u siebie nadciśnienie tętnicze, wskazane jest wykonywanie pomiarów co najmniej dwa razy dziennie, po 5-minutowym odpoczynku, za pomocą sprawnego aparatu z mankietem dostosowanym do obwodu ramienia i umieszczonym na wysokości serca. Każdy pomiar wykonujemy dwukrotnie. Drugi raz po odczekaniu około jednej minuty. Wyniki pomiarów zapisujemy w specjalnie przeznaczonym do tego notatniku czy kalendarzu, ewentualnie w pamięci urządzenia, jeżeli dysponujemy nowoczesnym ciśnieniomierzem. Zapiski te bardzo się przydadzą podczas wizyty u kardiologa, który przed postawieniem diagnozy musi je przeanalizować.

Jeżeli pomiary uzyskane w warunkach domowych są większe lub równe 135/85 mmHg, to z dużym prawdopodobieństwem należy podejrzewać nadciśnienie tętnicze.

Powyższe rozpoznanie potwierdza lekarz i w zależności od sytuacji klinicznej udziela porady związanej ze zmianą stylu życia, zleca dodatkowe badania diagnostyczne, kontynuację pomiarów ciśnienia w domu i jeżeli to koniecznie wprowadza leczenie farmakologiczne. 

W przypadku znacznego wzrostu ciśnienia, czyli powyżej 180/110 mmHg, lekarz zleca niezwłoczne stosowanie leczenia farmakologicznego, gdyż tak znaczne przekroczenie przyjętych norm przez dłuższy czas, może prowadzić do zagrożenia życia i zdrowia, np. wystąpienia udaru.

Jeżeli nie dokonujemy okresowych pomiarów ciśnienia, to jak możemy rozpoznać problem z nadciśnieniem?

PK: Nadciśnienie tętnicze bardzo często nie daje żadnych objawów, przez co nie zaburza codziennego funkcjonowania. Taki stan sprzyja uśpieniu naszej czujności. Jednak, gdy cierpimy na uporczywe bóle i zawroty głowy, pobudzenie, spadek tolerancji wysiłku lub gdy w naszym życiu obecny jest duży stres, to powinniśmy udać się na konsultację do lekarza. Podobnie, gdy nasi rodzice czy rodzeństwo cierpi na nadciśnienie tętnicze, to powinniśmy brać pod uwagę ryzyko wystąpienia tego schorzenia również i u nas. 

Dlaczego nieleczone nadciśnienie tętnicze jest groźne?

PK: Przewlekle podwyższone ciśnienie stopniowo uszkadza naczynia krwionośne w całym organizmie, ułatwiając przebudowę miażdżycową, a w konsekwencji prowadząc do wystąpienia choroby niedokrwiennej serca (w tym zawałów serca), udaru mózgu, niewydolności serca, niewydolności nerek, miażdżycy naczyń obwodowych (niedokrwienie kończyn) czy otępienia.

Kto jest szczególnie narażony na nadciśnienie tętnicze?

PK: Nadciśnienie tętnicze współistnieje bardzo często z nieprawidłową masą ciała, czyli z nadwagą i otyłością, zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, czyli stanami przedcukrzycowymi, cukrzycą oraz zaburzeniami gospodarki lipidowej. Ponadto ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego zwiększają: nadmierne spożycie sodu, mała aktywność fizyczna, palenie papierosów czy przewlekły stres.

Czy z nadciśnienia tętniczego można się wyleczyć?

PK: U ponad 95% osób niestety nie udaje się ustalić przyczyny wystąpienia nadciśnienia tętniczego (tzw. nadciśnienie tętnicze pierwotne). Konsekwencją tego jest konieczność przewlekłego leczenia raz rozpoznanego nadciśnienia tętniczego. Nawet jeśli wartości ciśnienia w trakcie farmakoterapii ulegną normalizacji, nie oznacza to, że choroba została usunięta, ale że leczenie jest skuteczne i powinno być kontynuowane. Szczególnie istotne jest, aby samodzielnie, bez konsultacji z lekarzem prowadzącym nie redukować, czy nie odstawiać leków. Jeżeli dany lek wywołuje skutki uboczne, należy bezwzględnie udać się do lekarza i poprosić o zmianę specyfiku lub redukcję dawki, a nie odstawiać go samodzielnie!

A co z osobami, które przez całe życie miały niskie ciśnienie? Czy u nich też może rozwinąć się ta choroba?

PK: Uważa się, że optymalne wartości ciśnienia tętniczego wynoszą poniżej 120/80mmHg, przy czym nie wyznaczono dotychczas wyraźnej dolnej granicy normy. U ok. 15% osób ciśnienia kształtują się na poziomie poniżej 100/60 mmHg.

Jeżeli niskim wartościom ciśnienia, nie towarzyszą objawy takie jak: osłabienie, senność, zawroty głowy czy gorsza tolerancja wysiłku nie zaleca się w takim przypadku farmakoterapii. 

Uważa się, że niskie wartości ciśnienia, o ile nie są wyrazem innej choroby, mogą działać ochronnie na układ sercowo-naczyniowy i potencjalnie wydłużać życie.

Większość przypadków niedociśnienia jest uwarunkowanych genetycznie i utrwalanych przez określony tryb życia, aczkolwiek i w tej grupie pacjentów, choć zdecydowanie rzadziej może wystąpić nadciśnienie tętnicze. Zasady diagnostyki i leczenia nadciśnienia w tej grupie chorych nie odbiegają od powszechnie przyjętych standardów.  

Dziękuję za rozmowę. Zapraszamy na konsultacje z naszymi specjalistami. Dbajmy o zdrowie!

Rozmawiała: Eunika Bogucka
Źródła: 1www.czytelniamedyczna.pl
Zdjęcie: 
pexels.com

Artykuły powiązane:

 

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.