Oparzenia – pierwsza pomoc

Jak leczyć oparzenia? Kiedy poparzenie zagraża zdrowiu i życiu? Sprawdź co robić, aby sobie pomóc, a nie zaszkodzić.

Oparzenia – pierwsza pomoc

Oparzenia to uszkodzenie skóry w wyniku działania wysokiej temperatury, prądu lub substancji chemicznych. Do oparzenia skóry może dojść już przy temperaturze 42°C.

zabandażowana ręka

Rodzaje oparzeń:

  1. Oparzenia termiczne  – spowodowane działaniem wysokich temperatur np. oparzenia rozgrzanym żelazkiem, wrzątkiem, parą wodną, gorącym garnkiem, pryskającym olejem, otwartym ogniem.
     
  2. Oparzenia chemiczne – spowodowanie kontaktem ze żrącymi substancjami chemicznym, np. środkami czystości, wybielaczami, tabletkami do zmywarek, odkamieniaczami, ługami, środkami do udrażniania rur, kwasem z akumulatora.
     
  3. Oparzenia elektryczne, czyli porażenia prądem. Źródłem prądu jest zwykle domowa lub przemysłowa instalacja elektryczna lub piorun. Oparzenia tego rodzaju nie zawsze powodują utratę przytomności.
     
  4. Oparzenia radiacyjne są wynikiem działania promieniowania. Najpowszechniejsze z nich to oparzenia słoneczne, ale występują również oparzenia promieniami RTG i innymi ekstremalnymi czynnikami. 

Co robić w sytuacji lekkich oparzeń I stopnia?

Lekkie oparzenie obejmuje tylko naskórek. Towarzyszy mu zwykle zaczerwienienie, pieczenie, niewielki obrzęk, a poparzona skóra jest ciepła.

W takiej sytuacji:

  1. Jak najszybciej pozbądź się biżuterii, zegarka znajdujących się w miejscu oparzenia, zanim pojawi się obrzęk.
     
  2. Ostrożnie zdejmij uszkodzone lub oblane wrzątkiem ubranie. Jeśli odzież przykleiła się do skóry, nie rób tego samodzielnie! Odetnij odzież dookoła rany i nie odrywaj jej od skóry. Udaj się do szpitala lub wezwij pomoc medyczną, oparzenie jest prawdopodobnie cięższe niż się wydaje.
     
  3. Schłodź poparzoną skórę zgodnie z zasadą „trzech piętnastek”, czyli przez 15 minut polewaj oparzenie zimną wodą o temperaturze ok. 15 st. C, z wysokości ok. 15 centymetrów. Pamiętaj, nie lej zimnej wody bezpośrednio na miejsce oparzenia, tylko powyżej! Działając w ten sposób, ochładzasz ciało i unikniesz dalszego uszkodzenia, zatrzymując przegrzewanie tkanek.
     
  4. Do chłodzenia nie wykorzystuj lodu ani nie zanurzaj poparzonej części ciała w lodowatej wodzie! Zanurzając poszkodowanego w lodowatej wodzie, możesz go przeziębić. Do schładzania możesz wykorzystać opatrunki hydrożelowe, które warto mieć w domowej apteczce.
     
  5. Uważaj na zakażenia! Po schłodzeniu skóry zabezpiecz ranę opatrunkiem hydrożelowym, lub jałowym gazikiem i owiń lekko bandażem. Całość możesz skropić wodą. 
     
  6. Nie smaruj zaczerwienionej skóry tłuszczem, żadnymi maściami, alkoholem, gencjaną. Możesz stosować specyfiki polecone wyłącznie przez lekarza lub farmaceutę, szczególnie gdy oparzenie jest bolesne, lub pojawił się pęcherz.
     
  7. Nigdy nie przekłuwaj pojawiających się pęcherzy! Doprowadzisz wtedy do zakażenia skóry. Taki zabieg może wykonać wyłącznie lekarz lub pielęgniarka.
     
  8. W sytuacji oparzeń termicznych (słonecznych) wykorzystaj pantenol w piance, spryskując poparzone miejsce z odległości 10-20 cm.

Co robić w sytuacji oparzeń ciężkich II i III stopnia?

Oparzenie ciężkie to takie, które obejmuje znaczną część ciała, czyli 10% lub więcej. Łatwo to oszacujesz przyjmując, że 1% powierzchni ciała to mniej więcej wielkość dłoni osoby poszkodowanej.

Oparzenia II stopnia charakteryzują się dużym obrzękiem, a na skórze pojawiają się pęcherze. Oparzenia III stopnia to najcięższe uszkodzenia skóry, która przybiera szary, nienaturalny kolor, pojawiają się zwęglenia, brak czucia, skóra jest bardzo sucha i może pękać. W zależności od stopnia uszkodzenia udaj się do szpitala lub wezwij pogotowie jeżeli oparzenie jest znaczne. Samodzielne leczenie takich uszkodzeń ciała może spowodować zaostrzenie dolegliwości.

Uwaga! Jeżeli widzisz tlące się lub palące ubranie na poszkodowanym, nigdy nie gaś go gaśnicą! Możesz to bezpiecznie zrobić kocem gaśniczym lub inną grubą tkaniną.  W ten sposób ogień nie będzie miał dopływu tlenu i zgaśnie. Przeczytaj więcej, o zasadach ratowania płonącego człowieka.  

Kiedy należy dzwonić pod numer alarmowy 112?

  1. Gdy doszło do znacznych oparzeń twarzy lub szyi, takie urazy mogą spowodować problemy z oddychaniem oraz gdy poparzone są genitalia.
     
  2. Jeżeli masz do czynienia z poparzeniem III stopnia lub gdy powierzchnia oparzenia zajmuje więcej niż 10% powierzchni ciała, lub utrudnia poruszanie się poszkodowanego.
     
  3. Gdy oparzenie połączone jest z innym urazem lub gdy poszkodowana osoba jest nieprzytomna.
     
  4. Zawsze dzwoń po pomoc, gdy wypadkowi uległo dziecko!

Pielęgnacja i leczenie ran oparzeniowych

Każda domowa apteczka, oprócz termometru, standardowych leków przeciwbólowych oraz tych, z których na co dzień korzystają domownicy, zawsze powinna zawierać przynajmniej podstawowe wyposażenie, które pomoże udzielić pierwszej pomocy. 

Do podstawowego wyposażenia należą:

  • Opatrunki hydrożelowe
  • Środki do odkażania ran (pamiętaj, że woda utleniona szybko traci ważność, lepiej zastąpić ją innym specyfikiem, który poleci farmaceuta)
  • Jałowe gaziki małe i duże
  • Plastry z opatrunkiem
  • Plaster bez opatrunku, na rolce
  • Bandaż elastyczny i zwykły
  • Jałowy roztwór soli fizjologicznej
  • Rękawiczki jednorazowe
  • Kompresy żelowe
  • Nożyczki

Jeżeli po oparzeniu pozostała blizna, to chroń ją przed promieniowaniem UV oraz nie wystawiaj na działanie wysokich temperatur. Lekarz pomoże dobrać specyfik, który ułatwi proces zabliźniania i usuwania szpecących śladów. Głębokie lub rozległe urazy mogą wymagać interwencji chirurga, laseroterapii, lub zabiegów medycyny estetycznej.

Po wypadku unikaj sauny, jacuzzi oraz nie wystawiaj uszkodzonej skóry na słońce. W miejscach oparzeń nie noś ciasnej, ocierającej odzieży czy biżuterii. Nie drap i nie drażnij uszkodzonych miejsc. 

    Nie bądź „mądry po szkodzie”, tylko przed – jak uniknąć oparzenia?

    Jeżeli masz małe dzieci, korzystaj z zabezpieczeń minimalizujących ryzyko oparzenia. Pamiętaj, że do wypadków najczęściej dochodzi w kuchni czy przy stole. Używaj specjalnych osłon na kuchenki i patelnie. Gorący i rozpryskujący się tłuszcz powoduje głębokie urazy! NIGDY nie gaś rozgrzanego lub płonącego tłuszczu wodą!

    Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Otwocku pokazuje, co się stanie, gdy to zrobisz:

     

     

    Unikaj sytuacji, w których dzieci przebywają bez opieki w pobliżu gorących naczyń, gotujących się potraw, czy rozgrzanego żelazka.

    Długie, zwisające obrusy zamień na podkładki przynajmniej do czasu, aż dziecko podrośnie. Małe dzieci próbując wstać, często chwytają się obrusów, ściągając je na siebie wraz ze wszystkim, co jest na stole.

    Nigdy nie korzystaj z uszkodzonej instalacji elektrycznej, na bieżąco naprawiaj zepsute gniazdka elektryczne. Wszelkie naprawy i modyfikacje instalacji elektrycznej powinien wykonywać specjalista z uprawnieniami. Wadliwa instalacja elektryczna jest najczęstszą przyczyną pożarowi i związanych z nimi poparzeń.

    Zaopatrz się w koc gaśniczy i gaśnicę (może to być niewielka gaśnica samochodowa) z aktualnym atestem. 

    Pamiętaj! W razie jakichkolwiek wątpliwości skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub jeśli sytuacja jest poważna, szukaj pomocy na SOR.

     

    Opracowała: EBJ

    Zdjęcie: pexels.com

    Film: KP PSP Otwock

    Artykuły powiązane:

     

    Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.