Poznaj produkty szkodliwe dla zdrowia zębów

Najgorsze produkty dla zdrowia zębów

O tym, że spożywanie słodyczy i słodkich napojów gazowanych niszczy szkliwo oraz psuje zęby wiemy prawie wszyscy. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje oraz piszemy o tym, co jeszcze szkodzi zębom?

najgorsze jedzenie dla zebow

O czym trzeba pamiętać, dbając o zdrowie jamy ustnej?

Zacznijmy od ogólnych czynników, które mają wpływ na stan zdrowia jamy ustnej. Jak twierdzi Dr Apoena de Aguiar Ribeiro, dentysta dziecięcy i mikrobiolog z University of North Carolina: 

Oceniając jaki wpływ na zęby ma dany posiłek, trzeba wziąć pod uwagę skład i jakość mikrobiomu jamy ustnej pacjenta oraz jego wpływ na powstawanie próchnicy. 

Dr Ribeiro wyjaśnia, że w naszych ustach żyje ponad 700 gatunków bakterii — niektóre są pomocne, a inne szkodliwe. Nieprzyjazne bakterie rozkładają cukry z pokarmów i napojów, zamieniając je w kwasy, które powodują usuwanie z zębów minerałów kluczowych dla ich zdrowia. Brak odpowiedniej mineralizacji zębów prowadzi do próchnicy. Jeśli nie dbasz o prawidłowe i regularne czyszczenie zębów, bakterie zaczynają tworzyć miękki osad lub płytkę nazębną, co jeszcze bardziej podnosi kwasowość i tworzy idealne warunki do intensywnego namnażania się patogenów. Kwasy te, obok kwasu żołądkowego (u osób cierpiących na refluks pokarmowy) są głównym czynnikiem, które powodują stopniowe rozpuszczanie i utratę szkliwa zębów.

Nieusuwana płytka nazębna twardnieje (ulega mineralizacji) i przekształca się w kamień nazębny, który może podrażniać dziąsła i powodować ich zapalenie. Nieleczony latami stan zapalny może prowadzić do parodontozy, groźnego schorzenia jamy ustnej. Warto pamiętać, że kamień nazębny zaczyna tworzyć się na zębach już po kilkudziesięciu godzinach. Po takim czasie osad nieusunięty z powierzchni zęba zaczyna się krystalizować.

Jakie rodzaje żywności są szkodliwe dla zębów?

Tak naprawdę przy nieodpowiedniej higienie jamy ustnej każdy produkt może spowodować próchnicę lub uszkodzenie szkliwa. Niespodzianką dla wielu osób, jest fakt, że nawet zdrowe i bogate w błonnik, owoce i warzywa mogą być przyczyną próchnicy, jeśli nie dbamy o prawidłowe i regularne szczotkowanie zębów. Jednak nie każde jedzenie lub napój powodują takie same szkody. Niektóre osoby z uwagi na skład mikrobiomu jamy ustnej są bardziej podatne na próchnicę niż inne. Poniżej wymieniamy najgorsze produkty spożywcze, które szkodzą każdemu, bez względu na stan mikrobioty ustnej.

1. Żelki, ciągutki, syropy i gumy rozpuszczalne

Jak twierdzi doktor de Aguiar Ribeiro, słodkie pokarmy – a w szczególności te mające w składzie sacharozę lub cukier stołowy – są groźne dla zębów, ponieważ są doskonałą pożywką dla złych bakterii. Sacharoza jest często obecna w wielu przetworzonych produktach spożywczych i słodkich napojach, np. cukierkach, batonach, ciastkach, sokach owocowych i napojach gazowanych.

Wszelkie produkty spożywcze, które są lepkie lub ciągnące się takie jak żelki, suszone owoce, gęste syropy i cukierki ciągutki potęgują ryzyko próchnicy, ponieważ utykają w szczelinach i zakamarkach zębów oraz przestrzeniach międzyzębowych. Resztki tych przekąsek tworzą „zasoby” cukru na zębach i powodują, że bakterie mogą go nie tylko przetwarzać na bieżąco, tworząc osad nazębny, ale także gromadzić i przechowywać w swoich komórkach. W ten sposób budują sobie swoistą spiżarnię i kontynuują produkcję kwasu przez wiele godzin po spożyciu słodyczy. 

2. Napoje gazowane, syropy, energetyki, koktajle mleczne, soki

Niektóre napoje, takie jak słodkie napoje gazowane, soki, napoje energetyczne i koktajle mleczne, są również szkodliwe. W podobny sposób, co słodycze, oblepiają one zęby kleistym i słodkim roztworem, a do tego często mają kwaśny odczyn. 

„Nasze zęby zaczynają się psuć, gdy poziom kwasu w jamie ustnej spada poniżej pH 5,5”, powiedział dr Rocio Quinonez, profesor stomatologii dziecięcej na University of North Carolina w Chapel Hill. Odczyn pH kwasów pochodzących m.in. z napojów gazowanych to około 3 do 4 pH. Inne napoje gazowane, mimo iż w smaku nie muszą być kwaśne, również mają kwaśny odczyn.

3. Alkohol, kawa i prosecco!

Podobnie jak napoje gazowane, kawa i napoje alkoholowe też mają odczyn kwaśny. Sytuację pogarsza fakt, że alkohole często spożywane z syropami smakowymi niszczą szkliwo zębów w podobny sposób jak słodycze. Jednak to prosecco jest napojem, który w dramatyczny sposób, niszczy nasze zęby. Do tego stopnia, że stomatolodzy w diagnostyce chorób przyzębia posługują się nieoficjalnym terminem „zęby prosecco”. Niszczycielska siła prosecco wynika z faktu, że napój ten zawiera znaczne ilości cukru, kwasu węglowego (bąbelki) i oczywiście alkoholu. Ponadto pijąc prosecco, mamy tendencję do sączenia go, tym samym przedłużając jego kontakt z zębami.

Co możesz zrobić, aby zapobiec próchnicy zębów?

kontrola stomatologiczna

Oprócz regularnego szczotkowania (dwa razy dziennie) i nitkowania zębów (codziennie wieczorem) istnieje kilka popartych badaniami klinicznymi sposobów, które możesz wykorzystać, aby utrzymać zdrowie zębów.

  1. Nie podjadaj między posiłkami. Ślina, która pomaga oczyścić zęby z zalegających resztek jedzenia, jest najmocniejszą ochroną dla twoich zębów. Ślina pomaga we wzmacnianiu i remineralizacji szkliwa zębów oraz zawiera wodorowęglan, który pomaga neutralizować szkodliwą kwasowość w jamie ustnej. Jednak za każdym razem, gdy jesz lub pijesz, potrzeba około 20 do 30 minut, aby przywrócić ochronne działanie śliny, zatem częste podjadanie lub picie może powodować brak równowagi.
     
  2. Unikaj słodyczy i słodkich napojów. Jeśli już koniecznie musisz zjeść w ciągu dnia coś słodkiego, czy wypić gazowany napój, to spróbuj je spożyć wraz z posiłkiem lub wypić za jednym razem, zamiast sączyć taki napój przez długi czas.​​ Jednak najlepszym napojem dla zdrowia jamy ustnej pozostaje woda, ponieważ pomaga ona wypłukać wszelkiego rodzaju cukry pozostałe po posiłku, kiedy nie ma możliwości wyszczotkowania zębów po jedzeniu.
     
  3. Ogranicz spożycie alkoholu. Osoby często pijące alkohol powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ takie używki, oprócz powszechnie znanych skutków ubocznych, mogą hamować wydzielanie śliny, co utrudnia organizmowi usuwanie pozostałości przywierających do zębów. Jeżeli już pijesz prosecco, to wypij szklankę wody pomiędzy kolejnymi kieliszkami, tak aby przepłukać jamę ustną i nie doprowadzać do nadmiernej koncentracji kwasów i cukru na zębach. Korzystaj z rurek do picia, a po ostatnim drinku ponownie napij się wody. Nie myj zębów do godziny po ostatnim drinku. W ten sposób ślina mająca naturalne działanie ochronne i remineralizujące będzie miała szansę złagodzić szkody powstałe po piciu alkoholu i poprawić stan osłabionego szkliwa, zanim wyszorujesz go szczotką. 
     
  4. Uważaj na skutki uboczne leków. Różne schorzenia, zabiegi i leki – takie jak gruźlica, chemioterapia, dializy, leki przeciwhistaminowe i leki na ciśnienie krwi – mogą hamować wytwarzanie śliny lub zmieniać jej jakość. Dlatego osoby dotknięte chorobami przewlekłymi powinny być czujne i w szczególny sposób dbać o higienę jamy ustnej.
     
  5. Unikaj żucia gumy, a jeżeli już musisz to robić, to żuj gumę bez cukru z ksylitolem. Żucie gumy zwiększa wydzielanie silny, która ma działanie przeciwdrobnoustrojowe. Pamiętaj jednak, żucie gumy przez cały czas pobudza układ trawienny do pracy i zaburza pracę kompleksu mioelektrycznego. Jest niewskazane u osób z dolegliwościami układu trawienia np. SIBO/IMO, chorobą Crohna itp.
     
  6. Pij określone rodzaje herbaty. Zarówno czarne jak i zielone herbaty mogą pomóc w zapobieganiu próchnicy zębów, ponieważ zawierają fluor i mają wyższy poziom pH. Ponadto mają udowodnione działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Dotyczy to jednak wyłącznie herbat bez dodatku cukru, czy innych substancji słodzących. Należy jednak pamietać, że zielone herbaty są bogate w histaminę i powinny być ostrożnie spożywane przez osoby wrażliwe lub uczulone na tę substancję. 
     
  7. Zgłaszaj się na regularne kontrole stomatologiczne. Próchnica zębów jest najczęściej występującą chorobą niezakaźną na świecie. ​Dla większości osób regularne przeglądy co sześć miesięcy wystarczają, aby wyłapać jakąkolwiek próchnicę. Wizyty u stomatologa są niezwykle ważne, bo jeżeli ubytek uformuje się na tyle, że możesz go zauważyć, to wówczas stan próchnicy jest już bardzo zaawansowany, bardziej kosztowny i trudniejszy w leczeniu.


Nawyki, które są dobre dla zdrowia zębów, to ogólnie praktyki równie ważne dla zdrowia. Spożywanie mniejszej ilości przetworzonych i słodkich pokarmów, regularne kontrole stomatologiczne i unikanie przekąsek między posiłkami – zwłaszcza jeśli są słodkie lub lepkie – może przynieść nieocenione korzyści. Warto też przypomnieć, że nieleczona próchnica, krwawiące dziąsła mogą być przyczyną poważnych dolegliwości i stanów zapalnych całego organizmu.

Artykuł pierwotnie opublikowany w magazynie The New York Times
Tłumaczenie i redakcja: Eunika Bogucka

 

Opublikowano: 12.01.2023

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.