Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – objawy, leczenie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – rozmowa z pulmonologiem


Kryzys energetyczny, podwyżki cen energii oraz chaotyczna polityka rządu doprowadziły do znacznego wzrostu zanieczyszczeń powietrza. Wśród wielu doniesień medialnych szczególną uwagę zwraca apel Polskiego Alarmu Smogowego :

Zawieszenie norm jakości węgla, osłabianie uchwał antysmogowych i bagatelizowanie spalania odpadów pokazują nową narrację rządu, który w obliczu kryzysu na rynku paliw postanowił skazać mieszkańców Polski na smog, nie rozwiązując przy tym problemu wysokich kosztów ogrzewania. To katastrofalna wiadomość dla nas wszystkich, ale przede wszystkim dla dzieci, osób starszych i schorowanych – to oni staną się ofiarami podniesionych poziomów zanieczyszczonego powietrza tej zimy."

O konsekwencjach zdrowotnych takich działań rozmawiamy ze specjalistą pulmonologiem lek. Jakubem Pabjańczykiem.

Jak smog wpływa na zdrowie oraz objawy chorób przewlekłych np. POChP?

lek.J.Pabjanczyk-pulmonolog-nzozrevita
lek. J.Pabjańczyk, pulmonolog NZOZ Revita

Lek. Jakub Pabjańczyk: Smog, będący zwykle kombinacją różnych zanieczyszczeń powietrza, w istotny sposób wpływa na zdrowie, zarówno w krótkiej, jak i dłuższej perspektywie.

Najbardziej namacalne i łatwe do zauważenia są objawy bezpośrednio powiązane ze zwiększonym zanieczyszczeniem powietrza. Są to objawy typu „tu i teraz” np. podrażnienie błon śluzowych m.in. dróg oddechowych pod postacią kaszlu, drapania, bólu w gardle, chrypki, ale też np. łzawienia czy pieczenia oczu. 

Zwiększone stężenie związków drażniących w powietrzu prowadzi też do zaostrzeń przewlekłych chorób płuc, zwłaszcza takich jak POChP, astma, przewlekłe zapalenie oskrzeli, ale powoduje także zwiększenie incydentów sercowo- naczyniowych, w tym m.in. zawałów serca i udarów mózgu.

Poza krótkoterminowymi skutkami zdrowotnymi pamiętać należy także o ryzyku rozwoju powikłań odległych jak przewlekłej obturacyjnej choroby płuc na skutek powtarzalnego drażnienia dróg oddechowych czy zwiększonym ryzyku wystąpienia nowotworów. Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem atmosferycznym przynosi dla organizmu podobne szkody i zagrożenia co aktywne palenie tytoniu, przekłada się na zwiększoną śmiertelność. Szacuje się, że rocznie z powodu smogu i wywołanych nim powikłań w Polsce umiera ok. 45 tysięcy osób.

Jakie są objawy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc?

JP: Głównymi objawami POChP są objawy przewlekłego zapalenia oskrzeli pod postacią kaszlu, najczęściej z odkrztuszaniem wydzieliny (często określane potocznie jako tzw. kaszel palacza), a także obniżenie tolerancji wysiłku z wystąpieniem duszności, w wyniku utrudnionego przepływu powietrza przez drogi oddechowe oraz uszkodzenia struktury płuc wraz z rozwojem rozedmy. Odczuwalne może być także uczucie „ściskania” w klatce piersiowej z towarzyszącym „świszczącym” oddechem. W późniejszym etapie choroby ujawniać może się sinica, spadek masy ciała ze zmniejszeniem masy mięśniowej (wyniszczenie) na skutek zwiększonego wydatku energetycznego na oddychanie, zaburzenia nastroju na czele z depresją, rozwijającej się jako efekt długotrwałego niedotlenienia i niewydolności serca.

Na czym polega leczenie POChP?

JP: Najważniejszą interwencją terapeutyczną dla przebiegu POChP jest przerwanie powtarzającego się narażenia wziewnego dróg oddechowych na szkodliwe cząsteczki, będące wyjściowo przyczyną rozwoju choroby – w warunkach krajów rozwiniętych, w tym Polski, jest to przede wszystkim ekspozycja na dym papierosowy, stąd kluczową rolę odgrywa rzucenie palenia tytoniu oraz zrezygnowanie z palenia e-papierosów, które również zawierają substancje drażniące.

Jeśli chodzi o możliwości leczenia farmakologicznego, stosowane są przede wszystkim leki wziewne, rozszerzające oskrzela w różnych mechanizmach (agoniści receptora adrenergicznego beta-2 oraz antagoniści receptora muskarynowego) oraz w konkretnych sytuacjach leki wziewne przeciwzapalne (steroidy wziewne). W razie utrzymywania się zaostrzeń przy maksymalizacji leczenia wziewnego rozważyć można leczenie dodatkowo tabletkami m.in. przeciwzapalnie działającym roflumilastem (inhibitorem fosfodiesterazy 4) czy przedłużoną antybiotykoterapią azytromycyną. Zauważyć należy, że stosowane w przeszłości dość chętnie preparaty teofiliny, mające wspierać efekt rozszerzający oskrzeli, nie są aktualnie rutynowo rekomendowane, z uwagi na ryzyko działań niepożądanych, przewyższające zwykle spodziewane korzyści. Wspomagająco stosować możemy preparaty rozrzedzające wydzielinę, ułatwiające jej odkrztuszanie. 

W leczeniu POChP, nie należy zapominać o istotnej roli ćwiczeń oddechowych i regularnego wysiłku fizycznego, zorganizowanej rehabilitacji oddechowej. Dodatkowo warto zapobiegać zaostrzeniom choroby związanym z popularnymi infekcjami dróg oddechowych dzięki szczepieniom ochronnym na grypę, pneumokokowe zapalenie płuc, COVID-19 czy krztuśca (u dotychczas nieszczepionych), a także utrzymywać optymalny poziom witaminy D3, biorącej udział w regulacji odporności. Pacjenci z zaawansowaną chorobą mogą wymagać domowej suplementacji tlenu z użyciem koncentratora lub wsparcia oddychania respiratorem.

Czy przy POChP można pić alkohol?

JP: Zasadniczo małe czy umiarkowane ilości alkoholu nie powinny być szkodliwe dla chorych na POChP, na pewno unikać należy nadmiernego spożycia alkoholu, nieswoiście mogącego prowadzić także do nasilenia uszkodzenia płuc. Same leki wziewne z uwagi na ich głównie miejscowe działanie w drzewie oskrzelowym i właśnie wziewną drogę podania nie powinny wchodzić w interakcje z alkoholem.

Jak długo można żyć z POChP?

JP: Trudno odpowiedzieć precyzyjnie na to pytanie, ponieważ POChP jest chorobą o charakterze przewlekłym i wiele zależy od etapu, na jakim choroba zostanie rozpoznana, i wdrożone zostanie leczenie (w tym m.in. rzucenie palenia), a także od obecności innych chorób towarzyszących. Przykładowym narzędziem stosowanym do oceny rokowania jest skala BODE – o taką analizę można poprosić lekarza prowadzącego leczenie.

Jak można się chronić podczas dni smogowych?

JP: Przede wszystkim w razie dużego zanieczyszczenia powietrza należy unikać zbędnej aktywności na zewnątrz, zwłaszcza intensywnego wysiłku fizycznego, a także intensywnego wietrzenia pomieszczeń. Niestety w dłuższej perspektywie poziom zanieczyszczeń wewnątrz pomieszczeń dążyć będzie do porównywalnego z tym na zewnątrz, z powodu choćby niepełnej szczelności okien. Dlatego istotne jest wietrzenie pomieszczeń po ustaniu wysokiego poziomu zanieczyszczenia, w rytmie dobowym są to godziny około południa, wówczas za oknem mamy mniejszy ruch samochodowy i zwykle mniejsze natężenie dymu pochodzące z kominów, oraz przecieranie powierzchni płaskich z osiadłego pyłu.

Pewnym rozwiązaniem może być stosowanie oczyszczaczy powietrza. Jeśli musimy opuścić mieszkanie przy dużym stężeniu zanieczyszczeń, warto zabezpieczyć drogi oddechowe maseczką ochronną antysmogową. Istotne jest monitorowanie jakości powietrza np. z wykorzystaniem aplikacji na telefon oraz śledzenie alertów np. Polskiego Alarmu Smogowego np. w mediach społecznościowych.

Dziękuję za rozmowę. 

Na wizytę do pulmonologa możesz umówić się w naszej przychodni w Krakowie Nowej-Hucie (oś. Kolorowe 21), lub w Proszowicach. Rejestracja Pacjentów telefoniczna, Kraków: +48 601 555 644, Proszowice: +48 601 555 913 lub przez portal Znany Lekarz - lek. Jakub Pabjańczyk

Opracowanie: Eunika Bogucka

Artykuły powiązane:

Opublikowano: 25.01.2023

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.