Samopomoc przy ataku serca - co robić? Porady lekarza

Czy każdy ból w klatce piersiowej oznacza atak serca? Czy kasłanie pomaga przy ataku serca?  Lekarz kardiolog odpowiada na pytania - sprawdź!

Czy intensywny kaszel, pomaga przetrwać atak serca? Kardiolog wyjasnia

 

Co jakiś czas w internecie oraz mediach społecznościowych pojawia się porada z instrukcją „jak odkasłać atak serca”. Rozsyłana jest w formie sms-ów, maili lub udostępniana w mediach społecznościowych. O wiarygodność i skuteczność tej porady pytamy naszego kardiologa, lek. Andrzeja Gębalę.

wzor szkodliwej porady - atak serca
Przykład szkodliwej porady rozsyłanej w wiadomościach tekstowych

Panie doktorze, co może być źródłem intensywnego bólu w klatce piersiowej?

lek. Andrzej Gębala: Powodów bólu w klatce piersiowej może być wiele, np. infekcje płucne, zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie, tętniak aorty, odma płuc, guz nowotworowy, złamane po upadku żebro oraz wiele innych dolegliwości.  

A co z atakiem serca?

AG: Zawał mięśnia sercowego, potocznie zwanym atakiem serca, też może być źródłem bólu w klatce piersiowej. Jednak proszę pamiętać, że zawał serca stanowi jedynie niewielki odsetek dolegliwości bólowych, pojawiających się w klatce piersiowej.

Poza tym nawet doświadczony kardiolog, a co dopiero pacjent, może mieć trudności z rozpoznaniem zawału serca tylko po samych dolegliwościach bólowych. Są przypadki, w których nie można z całą pewnością stwierdzić zawału, można go jedynie z dużym prawdopodobieństwem podejrzewać. Jednak bez dodatkowych badań takich jak EKG, czy badanie krwi nie można go zdiagnozować. Czyli pojawienie się intensywnego bólu w klatce piersiowej nie jest tożsame z wystąpieniem zawału.

Wróćmy jednak do owej porady. Czy intensywne kasłanie pomaga przetrwać atak serca?

AG: Prowokowanie silnego kaszlu, może bardziej zaszkodzić niż pomóc, nawet w sytuacji tworzącego się zawału serca. Tym bardziej może zaszkodzić, a nawet zagrozić życiu, jeśli źródłem bólu jest inna dolegliwość niż atak serca, np. odma płucna czy tętniak aorty.  Na szczęście są to również sporadycznie występujące przypadki. Przy częściej występujących dolegliwościach bólowych, takich jak zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, czy neuralgia międzyżebrowa – taka porada też jest nieskuteczna i wręcz może zwiększyć cierpienie pacjenta, ponieważ podrażni dotknięte procesem chorobowym korzonki nerwowe, powodując jeszcze większy ból.

szkodliwa porada - atak serca 2
Uwaga! Kardiolodzy nigdy nie udzielają tego rodzaju "porad" - mogą one przynieść więcej szkody, niż pożytku

Czyli intensywny kaszel nie jest nam w stanie pomóc na problemy z sercem?

AG: Zdecydowanie nie! Jest to przykład bardzo szkodliwej porady, niepopartej żadnymi wiarygodnymi wynikami badań. Intensywny kaszel w żadnym wypadku nie pomaga na atak serca.

Zawał to krótko mówiąc „rana serca” – która tworzy się w wyniku zamknięcia dopływu krwi do określonego obszaru mięśnia sercowego. Powstaje wówczas niedokrwienie serca i potem ta wspomniana „rana”. Jeżeli pacjent trafi odpowiednio szybko do szpitala, to mówiąc kolokwialnie istnieją duże szanse na „przetkanie” tego niedrożnego fragmentu naczynia krwionośnego.

Szkodliwe zalecenia wywoływania intensywnego kaszlu, powodują, że ten organ, który i tak już jest w dużym „szoku” – większym lub mniejszym w zależności od obszaru, który zaopatruje zamknięte naczynie krwionośne – narażony jest na jeszcze większe przeciążenie. Proszę sobie przypomnieć zmęczenie po silnym kaszlu w trakcie infekcji płucnej lub zakrztuszeniu się i dodatkowo wyobrazić sobie stymulowanie takim kaszlem serca, które jest w trakcie zawału!

Co robić, gdy nagle poczujemy silny ból w klatce piersiowej?

AG: Jeżeli jesteśmy pacjentem „kardiologicznym” pod stałą opieką lekarza oraz przyjmujemy zapisane przez niego leki i nagle poczujemy pogorszenie samopoczucia, to kontaktujemy się z najbliższą placówką służby zdrowia. Obecnie prawie wszystkie przychodnie Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) dysponują aparatem EKG. Jeżeli incydent ma miejsce wieczorem lub w nocy, należy skontaktować się z placówką pełniącą całodobowy dyżur.

Jeżeli bólowi dodatkowo towarzyszy jeden lub kilka z poniższych objawów:

  • zasłabnięcie,
  • utrata przytomności,
  • silna duszność,
  • spadek ciśnienia poniżej 100/60
  • lub wzrost ciśnienia powyżej 170/100

to należy natychmiast zadzwonić pod numer 112, samodzielnie lub z pomocą osoby znajdującej się w pobliżu i zreferować sytuację.

Dyspozytorowi podajemy informacje o rodzaju choroby serca, okoliczności i miejscu wystąpienia bólu. Określamy też rodzaj bólu, czy jest np. kłujący, piekący, w którym miejscu występuje, gdzie promieniuje, czy zwiększa się przy ruchu lub oddechu.

Jak wspomniałem, ból w klatce piersiowej towarzyszy ogromnej liczbie schorzeń, z których na szczęście znaczna część nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia. Dyspozytor musi podjąć decyzję czy wysłać zespół ratunkowy, czy nie. Należy pamiętać, że nawet w najbogatszych państwach, zespołów wyjazdowych jest kilka lub kilkanaście, a dojazd z jednego punktu miasta na drugi w dużych miastach trwa nieraz i godzinę, co w wypadku wystąpienia zawału jest dramatem.

Przed przybyciem karetki, jeżeli oprócz bólu występują wyżej wymienione objawy, należy zaprzestać aktywności usiąść albo położyć się, aby nie obciążać dodatkowo serca. Jeżeli ciśnienie jest wysokie lub normalne zażywamy Nitroglicerynę pod język. Pamiętając, że nie stosujemy tego środka przy niskim ciśnieniu, ponieważ ten lek może dodatkowo obniżyć ciśnienie. Można też zażyć dodatkową dawkę Acardu, Polocardu lub Aspiryny, jeśli oczywiście nie jesteśmy uczuleni. Bardzo ważne jest też zachowanie spokoju w oczekiwaniu na pomoc. Można zażyć łagodny środek uspakajający.

Gdy natomiast, taki epizod pojawia się u nas pierwszy raz w życiu, nie jesteśmy pacjentem kardiologicznym i nie mamy pewności, co jest źródłem bólu, to postępujemy jak wyżej. Czyli nie kaszlemy, staramy się usiąść lub położyć i spokojnie czekać na pomoc. Jeżeli jesteśmy w domu lub w pracy możemy profilaktycznie zażyć Aspirynę (między 150-300 mg), bo innych leków prawdopodobnie i tak nie będziemy mieć przy sobie.

Zwykle jest tak, że nasze serce wcześniej wysyła nam sygnały, że coś jest „nie tak”. Kiedy powinniśmy udać się do kardiologa, aby zapobiegać tak nagłym wypadkom?

AG: W profilaktyce zdrowotnej każdy dorosły człowiek powinien od czasu do czasu zmierzyć ciśnienie. Ważne jest, aby pomiaru dokonywać po 15 minutowym odpoczynku – tu możesz sprawdzić jak prawidłowo mierzyć ciśnienie. Jeżeli nie mamy w rodzinie nadciśnienia, chorób serca to ciśnienie mierzymy raz na 1-3 miesiące. Jeżeli ciśnienie nie przekracza 130/85 to odstawiamy aparat na kolejne kilka tygodni.

Jeśli ciśnienie przekracza tę wartość, mierzymy je przez kilka dni z rzędu rano i wieczorem po 15 minutowym odpoczynku. Zapisujemy wyniki i  obliczamy średnią pomiaru. Jeśli wychodzi nam 140/80 to w porządku i możemy zrobić przerwę w pomiarach na kilka tygodni. Jeśli wyniki wyjdą powyżej 150/90 to trzeba wybrać się do kardiologa na konsultację.

Jeśli mamy tendencję do podwyższonego ciśnienia, to obserwujemy się pomiędzy cyklami pomiarów. Wprowadzamy domowe leczenie niefarmakologiczne, czyli kontrolujemy wagę, staramy się schudnąć, ograniczyć alkohol, rzucić palenie i co najważniejsze podejmujemy jakąś formę regularnej aktywności fizycznej. I tu mam uwagę, sprzątanie mieszkania czy chodzenie po biurze nie jest formą aktywności fizycznej, o którą nam chodzi!

Aktywność fizyczna, która przynosi korzyści zdrowotne to: spacer co najmniej 3 razy w tygodniu po 40 minut do uczucia zmęczenia, ćwiczenia na sali pod okiem instruktora 2-3 w tygodniu po godzinie, lub ćwiczenia w domu ok. pół godziny dziennie przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Raz w roku badamy profil lipidowy, który pozwala określić poziom zagrożenia miażdżycą, oraz badamy poziom cukru we krwi.

Jeżeli podczas aktywności fizycznej mamy silne objawy „przytykania w piersiach” ustępujące natychmiast po zaprzestaniu wysiłku. Od razu udajemy się do kardiologa z wynikami badań, które mamy. Lekarz wykona EKG spoczynkowe, następnie zleci echo serca, a potem próbę wysiłkową.

Próba wysiłkowa jest badaniem, które wykonujemy przy objawach jak wyżej w chwili, gdy EKG spoczynkowe jest prawidłowe. Badanie pozwala określić jaki wysiłek jest dla nas bezpieczny. To tak jak u mechanika, kiedy przyjeżdżamy z podejrzeniem usterki silnika.  W trakcie pracy na biegu jałowym silnik pracuje prawidłowo, ale trzeba go ocenić na hamowni.

Jeżeli jesteśmy genetycznie obciążeni zwałem – ktoś z rodziny zmarł na zwał przed 55 rokiem życia, dziadkowie wujkowie, ciotki, rodzice to nawet bez objawów powinien poddać się ocenie kardiologicznej z badaniami jak wyżej. Zresztą w razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszam na wizytę. Każdy przypadek jest indywidualny i pacjentowi trudno jest się samodzielnie 'diagnozować.

Dziękuję za rozmowę oraz polecamy lekturę naszych artykułów, o tym, jak dbać o serce. 

Rozmawiała: Eunika Bogucka

Artykuły powiązane: