USG płuc – jakie badania kontrolne wykonać po Covid-19?

USG płuc oraz inne badania kontrolne po Covid-19

USG płuc

Zdrowie płuc związane jest z wieloma czynnikami, są to m.in. warunki pracy, styl życia, nałogi, uwarunkowania genetyczne oraz przebyte choroby. Powikłania po infekcjach np. grypie, czy COVID-19 w szczególny sposób dotykają układu oddechowego. Część pacjentów przechodzi takie infekcje w sposób łagodny, a inni, nawet po ustąpieniu ciężkich objawów nadal skarżą się na nieustające zmęczenie, ból głowy, duszności, kołatanie serca, utratę węchu lub smaku, czy tak zwaną mgłę covidową. Dlatego diagnostyka kontrolna, szczególnie wśród pacjentów, którzy przebyli COVID-19 w stopniu ciężkim, jest niezwykle ważna. 
 
O USG płuc i wybranych badaniach diagnostycznych rozmawiamy z pulmonologiem NZOZ Revita – lek. Jakubem Pabjańczykiem.

Jakie badania warto wykonać po przebytym COVID-19?

JP: Każdy pacjent po przejściu COVID-19 powinien zgłosić się na kontrolę lekarską – moment, miejsce oraz zakres jej przeprowadzenia zależny jest od ciężkości przebiegu infekcji. Jeżeli przebyliśmy COVID-19 w stopniu łagodnym lub umiarkowanym (bez konieczności stosowania tlenoterapii) i czujemy się ogólnie dobrze, to kontrolę po przechorowaniu z powodzeniem przeprowadzić może nasz lekarz rodzinny. Powinna ona obejmować przede wszystkim rozmowę na temat ustępowania lub utrzymywania się dolegliwości oraz wykonanie przeglądowego badania RTG klatki piersiowej i porównanie go do wcześniejszych dostępnych zdjęć RTG. 

Jeśli dawno nie wykonywaliśmy żadnych rutynowych, profilaktycznych badań laboratoryjnych, warto przy tej okazji rozważyć oznaczenie podstawowych parametrów, takich jak morfologia krwi z rozmazem, jonogram (sód, potas), glukoza na czczo, poziom kreatyniny, TSH, wskaźniki wątrobowe (ALT, AST, GGTP, ALP), CRP, OB, ewentualnie poziom witaminy D3, witaminy B12, kwasu foliowego, ferrytyny. Kontrolę taką powinniśmy wykonać ok. 12 tygodni od ustania objawów ostrego zakażenia lub wypisu ze szpitala (chyba że wystąpią niepokojące nas objawy, co powinno skłonić do wcześniejszej oceny przez lekarza).
 
Natomiast jeżeli przeszliśmy COVID-19 w stopniu ciężkim lub bardzo ciężkim (wymagającym hospitalizacji i tlenoterapii) w ciągu 4-6 tygodni od wyjścia ze szpitala należy zgłosić się na badania kontrolne, które przeprowadzić powinien już specjalista chorób płuc. Podobnie pacjenci z utrzymującymi się dokuczliwymi dolegliwościami m.in. kaszlem, dusznością, czy stwierdzanymi zmianami w badaniach obrazowych – do dalszej diagnostyki powinni być kontrolowani przez pulmonologa. 

Poza wywiadem i badaniem lekarskim ocena taka obejmuje kontrolę przeglądowego RTG klatki piersiowej lub TK klatki piersiowej oraz w razie potrzeby dodatkowe badania laboratoryjne, testy wysiłkowe (najczęściej jest to test 6–minutowego marszu) i czynnościowe układu oddechowego (takie jak spirometria, pletyzmografia, pomiar TLCO). Wartościowym narzędziem do powtarzanej kontroli obrazowej wycofywania się zmian w płucach, bez narażenia na promieniowanie jonizujące, jest USG płuc. W przypadku podejrzenia istotnego uszkodzenia innych narządów lekarz może zalecić kontrolę u innych specjalistów m.in. kardiologa czy neurologa oraz wykonanie dodatkowych badań np. USG serca (echo serca), EKG spoczynkowego, czy poziomu troponin sercowych.

Dlaczego warto wykonać USG płuc? 

JP: Koronawirus Sars-CoV-2 w COVID-19 atakuje między innymi płuca, wywołując śródmiąższowe zapalenie płuc, mogące w efekcie powodować ich włóknienie oraz prowadzić do problemów z oddychaniem, tolerancją wysiłku, pogorszeniem kondycji. Badanie USG płuc, mimo swoich ograniczeń związanych z oceną jedynie bezpośrednio przylegających do ściany klatki piersiowej obszarów płuc, jest czułą metodą wykrywania i kontrolowania patologicznych zmian po COVID-19, w tym pozwalającą wykryć patologie niewidoczne w badaniu przeglądowym RTG klatki piersiowej. 

Ocenę ultrasonograficzną płuc po COVID-19 cechuje wysoka zgodność z oceną płuc w tomografii komputerowej, wobec czego może pomóc specjaliście podjąć decyzję o zaniechaniu kontroli z wykorzystaniem TK klatki piersiowej lub wprost przeciwnie – o skierowaniu do pogłębionej oceny radiologicznej z wykorzystaniem TK. W przypadku badania TK w grę wchodzą znacząco wyższe dawki promieniowania jonizującego niż przy klasycznym RTG klatki piersiowej, wobec czego bezpieczna z punktu widzenia promieniowania ocena USG pomaga uniknąć niepotrzebnej lub nadmiernej ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kobiet w ciąży.

Czy USG płuc pomaga w diagnostyce astmy?

JP: USG płuc nie ma zasadniczego znaczenia w potwierdzaniu podejrzenia rozpoznania astmy oskrzelowej, która w swojej naturze jest chorobą czynnościową układu oddechowego, związaną z nadreaktywnością oskrzeli. W temacie astmy USG płuc pewną wartość prezentować może jedynie w diagnostyce różnicowej i poszukiwaniu innych uchwytnych przyczyn objawów podejrzewanych o astmę oskrzelową, w tym m.in. kaszlu, duszności.

Co jeszcze wykrywa USG płuc?

JP: USG płuc jest badaniem dodatkowym, uzupełniającym wywiad i badanie lekarskie i w odpowiednim kontekście znajduje obecnie szerokie zastosowanie w diagnostyce m.in. przyczyn duszności, kaszlu, bólu w klatce piersiowej oraz innych dolegliwości ze strony układu oddechowego, oraz krążenia. Pomaga wykrywać patologie i kierunkować diagnostykę m.in. zapalenia płuc (bakteryjnego czy wirusowego), chorób śródmiąższowych płuc, nowotworów płuc, odmy opłucnowej, zatorowości płucnej, niewydolności serca przebiegającej z zastojem krwi w krążeniu płucnym. W niektórych sytuacjach sam obraz ultrasonograficzny pozwala na postawienie pewnego rozpoznania jak np. w przypadku porażenia kopuły przepony czy potwierdzenia obecności płynu w jamie opłucnowej. Najczęściej jednak badanie opiera się na całościowej interpretacji odpowiednich artefaktów i zmian obrazowych w konkretnym kontekście klinicznym przez lekarza. Co ciekawe badanie USG klatki piersiowej dosyć dobrze uwidacznia złamania żeber. 

Jak przygotować się do USG płuc?

JP: Badanie USG klatki piersiowej nie wymaga od pacjenta w zasadzie żadnego specjalnego przygotowania. Zwykle trwa od kilku do kilkunastu minut i nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania. Badanie wykonywane jest w pozycji siedzącej i leżącej na plecach, po rozebraniu się do pasa. Badanie utrudniać mogą gojące się rany skóry na klatce piersiowej, powierzchnie zasłonięte opatrunkami – w tym obszarze ocena będzie utrudniona lub niemożliwa.

Źródła informacji: USG-pluc-zrodla-informacji.pdf

Opracowanie: Eunika Bogucka
Zdjęcie: pexels.com


Artykuły powiązane:

Opublikowano: 19.04.2022

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.