Zmiana diety a relacje z rodziną w czasie Świąt

Jak zachować zdrową dietę podczas świąt, kiedy wszyscy jedzą inaczej?

Przed nami Święta Bożego Narodzenia. Z pewnością będzie to czas pełen radości i zachwytu, ale może też refleksji i wspomnień tych, którzy odeszli w minionym roku. Świąteczne spotkania z rodziną są nie tylko okazją do rozmów i wspólnego doświadczenia bliskości, ale również wiążą się z obfitym jedzeniem. Dziś podpowiemy jak radzić sobie w sytuacjach, gdy jesteście na diecie lub całkowicie zmieniliście styl odżywiania, a inni nie. 

rodzina przy stole święta
Temat diety może być nie lada wyzwaniem przy rodzinnym stole

Warto zacząć od tego, że wszelkie zmiany, których dokonujemy w swoim życiu, zwykle wiążą się z zainteresowaniem najbliższych i wieloma pytaniami. Twoi bliscy mogą pytać, dlaczego jesteś na diecie, czy coś ci dolega, lub drążyć, dlaczego akurat ta dieta, a nie inna. Co wytrwalsi mogą cię przekonywać, że jak spróbujesz „choć trochę, to przecież ci nie zaszkodzi”. W bardziej skomplikowanych sytuacjach rodzinnych mogą nawet nieświadomie wywołać w tobie poczucie winy „bo przecież ten deser był przygotowany specjalnie dla ciebie”, albo „to ja tu tyle godzin stoję i gotuję, a ty nic nie chcesz” itd. 

Wiele z tych pytań czy sytuacji wynika ze zwykłej troski o twój dobrostan. Jednak czasem takie zachowania podyktowane są nieuświadomionym lękiem, którego mogą doświadczać twoi rodzice, dziadkowie, czy inni członkowie rodziny. Im lepiej zrozumiesz, jakie emocje nimi kierują, tym więcej możesz mieć dla nich empatii oraz zrozumienia, zachowując jednocześnie prawo do swoich wyborów. Twoja wiedza o emocjach może wnieść dużo dobrego w te niezręczne i napięte sytuacje.

Jakie są podstawowe potrzeby człowieka? 

Komfort wielu osób opiera się na podobnych potrzebach. Pionierem badań nad potrzebami ludzkimi był amerykański psycholog Abraham Maslow, autor teorii psychologicznej pod nazwą „Hierarchia potrzeb”. Według niego podstawowe potrzeby każdego człowieka obejmują:

  • potrzeby fizjologiczne
  • potrzebę bezpieczeństwa
  • potrzebę wspólnoty
  • potrzebę szacunku
  • potrzebę samorealizacji.

O ile koncepcja „hierarchii potrzeb” stworzona przez Maslowa może wydawać się dziś już nieco archaiczna, to zapoczątkowała ona istotny nurt badań psychologicznych nad potrzebami ludzkimi, których zaspokojenie ma wpływ na zdrowie psychiczne każdego człowieka.

Jeżeli nasze potrzeby są zagrożone lub niezaspakajane, możemy doświadczyć np. nieuświadomionego lęku, zachowań pasywno-agresywnych, a nawet depresji czy innych trudnych stanów. Zrozumienie natury tych potrzeb pomaga lepiej zrozumieć nie tylko nasze zachowania, ale też zachowanie innych osób.

1. Potrzeba bezpieczeństwa i stabilności

Większość osób lubi, aby ich rodzina, partnerzy i otaczający ich świat pozostawały takie same. To, nieuświadomione pragnienie silnie łączy się z poczuciem bezpieczeństwa. To, co jest nam dobrze znane, często wydaje się bezpieczne i stabilne. Stanowi fundament, na którym możemy się oprzeć. Fakt, że co roku spotykamy się z tej samej okazji, jemy i robimy to samo, dla niektórych jest jakąś formą „magicznego myślenia” gwarantującą, że w kolejnym roku wszystko będzie dobrze.

Dlatego nasi przyjaciele i rodzina często chcą, abyśmy pozostali tacy sami. Zatem jeżeli radykalnie zmienisz dietę, to twoi bliscy mogą obawiać się, że zmienisz się też w inny sposób. Że przestaniesz być dla nich oparciem, dobrym towarzyszem itp. Niezależnie od tego, czy twoi bliscy o tym wiedzą, czy nie, zmiana sposobu odżywiania może wywołać w nich nieuświadomiony lęk lub inną formę dyskomfortu.

2. Potrzeba przynależności i wspólnoty

W przeszłości prawdopodobnie miałaś bardzo podobne lub takie same preferencje smakowe jak twoja rodzina. Smaki dzieciństwa, tradycyjne potrawy, w tym się wychowywałaś i dorastałaś. Wspólne gotowanie, świętowanie i spożywanie posiłków sprawiało, że byłaś częścią rodziny. Takie okazje często zaspakajały potrzebę wspólnoty i przynależności zarówno twoją jak i najbliższych. 

Jeśli twoja dieta nagle staje się radykalnie inna od tego, co jedzą twoi bliscy – mogą odebrać to jako dystansowanie się od nich i ich sposobu życia, podważanie tradycji lub jako próbę rozluźniania czy wręcz zrywania bliskich więzi. Wiele osób czuje się bliżej, gdy dzielą się jedzeniem. Zatem jeżeli nie spożywacie tych samych posiłków, mogą czuć, że oddalasz się od nich i stajesz się w jakiś sposób inny. Już nie stanowisz części wspólnoty i to może być dla nich trudne do zrozumienia.

3. Potrzeba szacunku i akceptacji

Ogólnie mówiąc, osoby, z którymi spotykasz się podczas świąt, prawdopodobnie podzielają twoje wartości. Szanują i akceptują cię z twoimi zaletami i wadami, tak jak ty akceptujesz ich. Oczywiście, nie we wszystkich aspektach, ale zazwyczaj jest między wami wystarczająco dużo podobieństw, aby doświadczać poczucia akceptacji i miłości. Nawet jeśli różnicie się poglądami politycznymi, czy religijnymi, prawdopodobnie wciąż śmiejecie się z podobnych rzeczy lub dzielicie się wspomnieniami, do których chętnie wracacie. Tak często wygląda sytuacja w wielu rodzinach.

Ale są też rodziny, które w ogóle nie zgadzają się na żadnym polu i paradoksalnie, tym większą wagę mogą przywiązywać do wspólnego spotykania się i ucztowania, aby w jakimkolwiek stopniu poczuć tę więź i akceptację. Wówczas tradycyjny posiłek tak naprawdę staje się jedyną łączącą was rzeczą. Nie trzeba dodawać, że w takiej sytuacji, im większa rozbieżność przekonań i poglądów na życie, tym prawdopodobnie większe emocje związane z tematem diety oraz tego co „zdrowe” a co nie.

W skrajnych sytuacjach twoja zmiana diety może wiązać się, że strachem, że będziesz potępiał i osądzał innych na podstawie tego co jedzą. Szczególnie silne napięcia mogą pojawiać się między osobami, które pozostają na diecie tradycyjnej, a tymi, którzy przechodzą na przykład na dietę wegańską.

W jaki sposób poradzić sobie z obawami, które mogą mieć twoi bliscy, jednocześnie podtrzymując swoją dietę w czasie Świąt?

Najprostszym sposobem jest wcześniejsze poinformowanie osób, które przygotowują świąteczne posiłki o zmianach w twojej diecie. Jednak nie zawsze jest możliwe przygotowanie posiłku dopasowanego do twoich potrzeb, dlatego warto pomyśleć o przyniesieniu czegoś ze sobą, czym mógłbyś też poczęstować innych. 

Jeżeli jest to z jakichś powodów niewykonalne, można też skorzystać z innych strategii, tak aby uniknąć nadmiernej presji, dobrze się czuć i nie rezygnować ze swoich decyzji. 

Oto kilka przykładów:

1. Przekieruj uwagę z jedzenia na wspólne wspomnienia

Wyrażaj wdzięczność za możliwość wspólnego spotkania się i wspominaj miłe chwile, czy wydarzenia życiowe, które były waszym udziałem. Jeśli ktoś czuje się zagrożony, czy niepewny z powodu zmian zachodzących w twoim życiu, to wspólne wspominanie może pomóc w utrzymaniu poczucia bezpieczeństwa i stabilności. Dotyczy to nie tylko zmiany diety, ale również innych wyborów życiowych.

2. Okazuj zainteresowanie

Zamiast rozmawiać o tym, co jest na talerzu, porozmawiaj o tym, co ma istotne znaczenie dla twoich bliskich. Zadawaj dużo pytań o ich aktualne  zainteresowania, radości czy wyzwania. Ćwicz ciekawość, aktywne słuchanie i empatię. 

Jeśli ktoś obawia się, że twoje zmiany w diecie przyczynią się do waszego oddalenia, to bezpośrednia rozmowa na ważne dla niego tematy pomoże rozwiać te obawy. Pamiętaj, aby też opowiedzieć o swoich pasjach, zajęciach (innych niż jedzenie), pracy, dzieciach, przyjaźniach itp. Więź rozwija się dzięki wzajemności.

3. Porozmawiaj o niektórych z wielu rzeczy, które cenisz w swoim członku rodziny

Przypomnij sobie coś wyjątkowego, co zrobił twój bliski, co wywarło na tobie wrażenie lub wywołało radość. Przypomnij, co zrobili ważnego dla ciebie i za co jesteś im wdzięczny. Lub podkreśl jedno z ich osiągnięć, które jest wyjątkowe w twoich oczach. Może to złagodzić wszelkie odczucia wyobcowania i podtrzymać więzi, pokazując, że wciąż ich szanujesz i akceptujesz, a dieta nie ma tu nic do rzeczy.

Utrzymaj zdrową dietę w Święta Bożego Narodzenia, bez rodzinnych nieporozumień

Podsumowując, podczas świąt możesz utrzymać swoją zdrową dietę i dobre relacje bez napięć. Wspólne spożywanie posiłków może być sposobem okazywania miłości, troski i wzmacnianiem więzi, ale nie jest to jedyny sposób. W takich chwilach możesz pokazać, że pozostając przy swoich wyborach żywieniowych, wciąż można afirmować życie i tworzyć głębokie, szczere i oparte na wzajemnym szacunku i miłości relacje. Bez komentowania i oceniania cudzych decyzji. 

Oczywiście niektórzy członkowie rodziny mogą oprzeć się twoim staraniom i wysiłkom. Mogą nadal negować i komentować twoje wybory i opinie. W takiej sytuacji możesz spróbować zaakceptować ich takimi, jakimi są, pamiętając, że każdy z nas jest odpowiedzialny za swoje zachowania i nie możesz kontrolować tego, co inni myślą o tobie lub tego, co zdecydują się zrobić.

Jeśli podejdziesz do takich sytuacji z otwartością, empatią i miłością dla siebie i innych, pomożesz stworzyć bardziej kochający świat dla nas wszystkich. Bycie zdrowym obejmuje m.in. pielęgnowanie więzi społecznych i praktykę wdzięczności. Nie musisz rezygnować ze swoich standardów i decyzji, aby to zrobić.

Opracowanie: Eunika Bogucka
Zdjęcia: pexels.com

Jeżeli Twoje relacje rodzinne są wyjątkowo trudne, bądź traumatyczne zachęcamy do skorzystania ze wsparcia psychologicznego lub psychiatrycznego. NZOZ Revita oferuje konsultacje psychiatryczne, kontakt: +48 601 555 644

Jeżeli znasz kogoś kto potrzebuje pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej, pomóż mu ją uzyskać. Ponadto oferujemy stałe konsultacje dietetyczne w dobrych cenach!

Artykuły powiązane:

 

 

 

 

Opublikowano: 11.06.2022

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.