Biegunka podróżnych — profilaktyka, objawy, leczenie

BEZPIECZNE LATO – biegunka podróżnych

Klątwa faraona, zemsta Montezumy, galop gringo  – to popularne nazwy ostrego zakażenia przewodu pokarmowego. Objawy i dolegliwości zwykle pojawiają się podczas podróży poza miejsce stałego pobytu za granicę, najczęściej do krajów o obniżonym standardzie higienicznym. 

lody
Kusząco wyglądające lody mogą okazać się zdradliwe dla naszego zdrowia i samopoczucia w krajach egzotycznych.

 

Co to jest biegunka podróżnych?

Jak podaje Medycyna Praktyczna

Biegunka podróżnych to zespół objawów żołądkowo-jelitowych, najczęściej związany z zakażeniem przewodu pokarmowego u osób podróżujących.

Do zakażenia dochodzi najczęściej w wyniku braku higieny rąk lub spożycia pokarmów, czy napojów skażonych. Najczęstszym źródłem zakażeń są: skażona mikrobiologicznie woda, skorupiaki i inne owoce morza, surowe, niemyte warzywa lub owoce, żywność sprzedawana przez ulicznych handlarzy, oraz lody i lokalnie produkowane desery z dodatkiem niepasteryzowanego mleka, czy śmietany.

Za większość zakażeń odpowiadają bakterie z gatunku Eschericha coli. Zdarzają się również przypadki zakażeń wirusowych lub pasożytniczych, ale odpowiadają one za jedynie 10-20% zachorowań.

Gdzie najczęściej dochodzi do zakażeń?

Największe ryzyko zakażenia niesie z sobą podróż do krajów Ameryki Środkowej, Ameryki Południowej, Azji Południowej oraz większości państw Afryki. Poziom zachorowalności wśród turystów wynosi tam nawet 20-40%. Na obszarach Bilskiego Wschodu, w Chinach, Rosji oraz na południu Europy, ryzyko zachorowania na biegunkę podróżnych jest mniejsze i występuje u około 10-15% podróżnych.

Jakie są objawy biegunki podróżnych?

Biegunka podróżnych atakuje nagle, zazwyczaj w ciągu kilku pierwszych dni od przyjazdu do nowego miejsca pobytu.

Przebieg biegunki może mieć różny charakter od łagodnego po ostrą postać wymagającą hospitalizacji. Biegunka o łagodnym przebiegu charakteryzuje się występowaniem około trzech luźnych stolców na dobę, biegunka o ostrym przebiegu to więcej niż 10 luźnych stolców na dobę.

Biegunce towarzyszyć mogą wysoka temperatura, nudności, wymioty, wzdęcia, bóle brzucha, uczucie przelewania się w jelitach, krew czy śluz w stolcu. Biegunka podróżnych zwykle ma charakter samoograniczający się i ustępuje po ok. 3-5 dniach od początku objawów. Podanie leków pozwala skrócić ten czas, umożliwiając dalsze cieszenie się urlopem.

Jak leczyć biegunkę podróżnych?

U osób odwodnionych w stopniu niewielkim bądź umiarkowanym, tzn. w przypadku gdy ubytek masy ciała nie przekracza 10%, zwykle wystarcza przyjmowanie płynów doustnie (woda, napoje izotoniczne, zupy) i soli kuchennej, np. słonych krakersów, paluszków. 

Do nawadniania dzieci i osób starszych z ciężką biegunką zaleca się preparaty glukozowo-elektrolitowe, które warto zabrać ze sobą na urlop. Najczęściej mają one formę tabletek lub proszku w saszetkach, przeznaczonych do rozpuszczenia w przegotowanej wodzie. Każda apteka oferuje liczne produkty z tej grupy.

W ograniczaniu biegunki bardzo istotne jest też żywienie. Najodpowiedniejsza jest dieta oparta na produktach gotowanych bogatych w skrobię (ryż, makaron, ziemniaki), kaszach, gotowanym mięsie i warzywach. Należy unikać ostrych przypraw, mleka, oraz ciężkostrawnych, pieczonych bądź smażonych mięs.

Podstawową zasadą jest nawadnianie organizmu, w celu wyrównania gospodarki  wodno-elektrolitowej, która ulega silnemu zaburzeniu podczas choroby. Płyny zawierające potrzebne elektrolity np. sód, potas, magnez, przyjmujemy przez cały czas trwania choroby, pijąc często, ale niewielkimi porcjami, po kilka łyków.

W wypadku wystąpienia nudności czy wymiotów pomocne może być wstrzymanie się z przyjmowaniem posiłków w pierwszej dobie choroby, następnie stopniowe wprowadzanie lekkostrawnych posiłków.

Kiedy zwrócić się po pomoc?

W przypadku bardzo licznych wypróżnień (powyżej 10 na dobę), uporczywych wymiotów, pojawienia się krwi w stolcu oraz jeśli choroba dotyczy małych dzieci, osób w podeszłym wieku lub zmagających się z chorobami przewlekłymi np. z cukrzycą. Nieudane próby nawadniania doustnego też wymagają pomocy, wówczas wskazane będzie nawadnianie dożylne.

Jak zapobiegać biegunce podróżnych?

  1. Pamiętaj o częstym myciu rąk: zwłaszcza przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłków! Jeżeli skorzystasz z publicznej toalety o niskim standardzie higienicznym, po wyjściu możesz dodatkowo odkazić ręce żelem antybakteryjnym. Również w sytuacji, gdy przed posiłkiem nie ma możliwości umycia rąk.
     
  2. Podczas wycieczek pij wyłącznie wodę butelkowaną, oryginalnie zakapslowaną.
     
  3. Unikaj słodkich, gazowanych napojów z dystrybutorów z dodatkiem lodu niewiadomego pochodzenia. Takie napoje, często produkowane są z koncentratów i mogą być rozcieńczane wodą z kranu.
     
  4. Unikaj jedzenia lodów oraz wszelkich niepasteryzowanych produktów mlecznych, czy deserów z dodatkiem mleka lub śmietany.
     
  5. Nie spożywaj żywności od ulicznych sprzedawców. O ile tzw. street food może być zupełnie nieszkodliwy dla lokalnych mieszkańców, spożycie go przez turystę zwykle kończy się poważnymi dolegliwościami.
     
  6. Dokładnie myj lub obieraj owoce oraz warzywa.
     
  7. Przed podróżą do krajów szczególnego ryzyka np. krajów tropikalnych, warto odwiedzić poradnię medycyny podróży i szczepień profilaktycznych. Specjalista pomoże dobrać środki oraz poda zalecenia dopasowane do konkretnego regionu.

Jakie leki zabrać ze sobą na wyjazd?

U chorych z wodnistą biegunką bez gorączki można stosować loperamid. Lek ten zwalnia perystaltykę przewodu pokarmowego i jest dobrze tolerowany. Ponadto warto ze sobą zabrać wyżej wspomniane preparaty z elektrolitami, najlepiej w tabletkach czy saszetkach przeznaczonych do rozpuszczenia.

Profilaktyka antybiotykowa nie jest zalecana, ze względu na negatywny wpływ na mikroflorę jelitową i działania niepożądane.

Konsultacja merytoryczna: lek. Henryk Helon
Źródła danych:
 www.medycynatropikalna.pl
Interna Szczeklika 2017, A.Szczeklik, P.Gajewski, wyd. MP

Artykuły powiązane:

Nasz blog "Promocja Zdrowia" ma charakter edukacyjno-informacyjny, ale nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane artykuły były poprawne merytorycznie i aktualne, jednak wszelkie decyzje związane z przebiegiem leczenia należą do lekarza oraz pacjenta i powinny być podejmowane po konsultacji ze specjalistą. Zachęcamy do kontaktu z naszymi lekarzami. Nie ponosimy odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.