Choroby serca u kobiet po menopauzie

Dlaczego u kobiet wzrost zachorowań na serce wzrasta właśnie po menopauzie? Jak przygotować się na wizytę u kardiologa? Odpowiadamy dziś na blogu!

kobieta na ławce

Choroby serca u kobiet po menopauzie

Zawały serca rzadko występują wśród kobiet przed menopauzą. Jednak po menopauzie, kobiety szybko doganiają mężczyzn w tym zakresie. O kobiecych problemach z sercem rozmawiamy z krakowskim kardiologiem lek. Andrzejem Gębalą.

Panie doktorze, z czym związany jest tak nagły wzrost zachorowań na serce, wśród kobiet po menopauzie?

Lek. Andrzej Gębala: Wzrost zachorowań wiąże się w dużym uproszczeniu ze spadkiem poziomu hormonów żeńskich, które działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy. Po stopniowym wyczerpywaniu się tych hormonów, u kobiet wzrasta ryzyko miażdżycy i swoim poziomem dorównuje temu wśród mężczyzn. Do tego dochodzi naturalny dla tego wieku wzrost wagi ciała, mniej ruchu, złe nawyki żywieniowe czy nadmierne obciążenie stresem. Wszystko to działa niekorzystnie na serce. 

Niektóre Pacjentki, po otrzymaniu informacji, że ich problemy z sercem związane są z menopauzą, oczekują od kardiologa włączenia terapii hormonalno-zastępczej (HTZ). Nie jest to takie proste. Mimo ogromnych postępów medycyny istnieje różnica między hormonami naturalnymi a terapią hormonalno-zastępczą. Dlatego z uwagi na potencjalne objawy uboczne, Pacjentki powinny udać się przede wszystkim do ginekologa, który zleci i oceni wyniki badań: hormonalnych (estrogen, progesteron, FSH – badanych w określonych dniach cyklu), mammografię, cytologię, USG jamy brzusznej i wówczas to ginekolog podejmie decyzję o terapii. Po wizycie u ginekologa należy wrócić do kardiologa, który dobierze odpowiednie leki na serce – jeżeli będzie taka potrzeba.

A jakie nawyki lub cechy sprawiają, że jesteśmy bardziej podatne na chorobę?

AG: Największymi czynnikami ryzyka są: palenie papierosów, nadwaga (BMI powyżej 25), cukrzyca, siedzący tryb życia i nadciśnienie tętnicze. Ponadto, długoletnie przyjmowanie środków antykoncepcyjnych w połączeniu z paleniem papierosów. Stany depresyjne oraz nadmierny stres. Obie te sytuacje powodują stałe podniesienie poziomu kortyzolu, który powoduje wzrost ciśnienia tętniczego. Osłabione nadciśnieniem naczynia krwionośne, stają się mniej elastyczne i tym bardziej podatne na odkładanie blaszek miażdżycowych.

Jeżeli mamy na sumieniu, któreś z powyższych zachowań, to jakie badania powinnyśmy wykonać przed wizytą u kardiologa i dlaczego są potrzebne?

AG: Aby wizyta spełniała oczekiwania Pacjentki i lekarza trzeba przyjść z następującymi wynikami badań: morfologia, lipidogram, cukier, kreatynina, potas, transaminazy.

Aby lekarz mógł ocenić ogólne funkcjonowanie całego organizmu, warto do tych badań dołączyć jeszcze: OB, CRP, TSH, kwas moczowy, GGTP  oraz mocz. Wyniki tych badań są ważne, ponieważ bardzo często inne schorzenia mogą wpływać na nasze pogorszone samopoczucie, które odbieramy jako chorobę serca. Oczywiście jeżeli Pacjentka dysponuje wynikami badań, które były wykonane do roku wstecz i wyniki były dobre, to może przynieść te archiwalne, a powtórzyć wyłącznie te, które odbiegały od normy i uzupełnić te, które nie były wykonywane, lub są już mocno nieaktualne.

Przypominam, że badania z grupy cholesterol i cukier, należy wykonywać nie tylko na czczo, ale również w dniu poprzedzającym badanie – nie spożywać posiłku po godzinie 18. Dzień lub dwa wcześniej, wystrzegać się tłustych potraw, owoców morza, tortów, gdyż może to odbić się na wynikach, które nas niemile zaskoczą. 

Na część badań można uzyskać skierowanie od lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej lub wykonać je w ramach programów profilaktyki zdrowotnej, lecz wszyscy wiemy, jaka jest ogólna sytuacja w służbie zdrowia. Lekarz rodzinny może bronić się przed wystawianiem takich skierowań i dopóki nie zostaną ustalone kryteria, jakie badania są w pakiecie ubezpieczenia ZUS, a za jakie trzeba dopłacić, sytuacja z uzyskaniem skierowań może być trudna. Dlatego staramy się akceptować wyniki badań do roku wstecz, prosząc o uzupełnienie tylko tych nieprawidłowych lub parametrów niebadanych w ciągu kilku lat.

Oprócz wymienionych badań warto przynieść kilkudniowe pomiary ciśnienia tętniczego krwi i tętna, po 15 minutach wypoczynku z godzin rannych i wieczornych. Godzina pomiaru nie ma szczególnego znaczenia, ważne, aby mierzyć ciśnienie, jak jest chwila czasu na odpoczynek.

Na wizytę przynosimy również listę zażywanych leków, karty informacyjne leczenia szpitalnego, oraz informacje na temat innych schorzeń. Jeżeli lekarz nie jest zainteresowany naszymi innymi dolegliwościami, to proszę bez wahania zmienić go na innego specjalistę. Człowiek to całość i jeden problem może wynikać z innych dolegliwości.

A czego możemy spodziewać się w trakcie wizyty? Jak powinna wyglądać wizyta u dobrego specjalisty kardiologa?

AG: Wizyta powinna zacząć się od szczegółowego wywiadu. Lekarz nie może od razu skupiać się na bieżących dolegliwościach Pacjentki, ponieważ może przeoczyć coś ważnego, zajmując się od razu tym, co w danej chwili jej dolega.

Dlatego, proszę się nie dziwić pytaniom dotyczącymi genetyki, okresu rozrodczego, ilości i przebiegu porodów, warunków pracy, stylu życia – wszystko to wpływa na nasz stan zdrowia i zwiększa szanse postawienia prawidłowego rozpoznania. Następnie, dobry kardiolog powinien ocenić dotychczasowe badania, karty informacyjne, ewentualne wypisy ze szpitala, spytać o przyjmowane leki oraz wyniki pomiarów ciśnienia.

Po tym wstępie przychodzi czas na opis bieżącego samopoczucia i badanie. Kolejnym etapem jest podsumowanie sytuacji, zlecenie dodatkowych badań – jeśli są konieczne i propozycje dalszego leczenia. Każdy lekarz powinien uzasadnić swoje propozycje. 

A co w sytuacji, gdy wcześniej byliśmy już u lekarza i jego zalecenia są zupełnie inne?

AG: Czasem zdarza się tak, że przychodzą Pacjenci z postawioną już wcześniej diagnozą i chcą uzyskać drugą opinię. Zgłaszają wtedy wątpliwości i chcą porozmawiać. Zdarza się, że wątpliwości Pacjenta wynikają z niezrozumienia problemu medycznego i po rozmowie takie wątpliwości znikają.

Medycyna jest nauką, która nie posługuje się tylko algorytmami, jak niektóre z nauk, więc czasem rozbieżności co do kierunku leczenia czy terminu operacji pozostają. Proszę pamiętać, że w medycynie nie ma „jedynej słusznej” drogi leczenia, są różne metody i leki, stąd należy uzasadnić swój tok rozumowania, aby wytłumaczyć istotę rozbieżności.

Różne propozycje związane są z doświadczeniem lekarza, oceną stanu Pacjenta w danej chwili i wieloma czynnikami, takimi jak jego stan psychiczny i oczekiwania jego oraz rodziny. Dlatego porady można zasięgać u kilku specjalistów, ale po ocenie faktów i otrzymanych informacji, trzeba samodzielnie lub wspólnie z rodziną podjąć decyzję i potem się jej trzymać oraz chodzić do lekarza, któremu się zaufało. Przestrzegam też przed stosowaniem kilku terapii jednocześnie, zapisanych przez różnych specjalistów lub jej nagłej zmiany bez informowania lekarza prowadzącego.

Podsumowując, wizyta kardiologiczna może się czasem przedłużyć się do kilkudziesięciu minut. Jeżeli stan jest skomplikowany to najlepiej przyjść z zaufaną osobą, która pomoże w podjęciu decyzji i potrzyma nas na duchu.

To ostatnie pytanie, jakie suplementy są najlepsze dla serca?

AG: Jako lekarz z wieloletnim doświadczeniem, obserwuję, że na świecie, a szczególnie w Polsce przyjmujemy za dużo suplementów. Najważniejszy jest higieniczny tryb życia, zerwanie z nałogami, ograniczenie do minimum alkoholu, spacery, czy inna aktywność fizyczna na miarę możliwości i uwarunkowań związanych z poszczególnymi schorzeniami (wagą, dolegliwościami ortopedycznymi).

Trzeba sobie jasno powiedzieć, że żadne suplementy nam nie pomogą, jeśli będziemy się źle odżywiać i prowadzić siedzący tryb życia! Każda terapia, nawet w formie suplementów, powinna być indywidualna poprzedzona rozmową i badaniem Pacjenta, a nie „poradą” doktora z reklamy …

Dziękuję za rozmowę. Zapraszamy na konsultację do naszych przychodni!

Rozmawiała: Eunika Bogucka

Zdjęcie: pexels.com

Artykuły powiązane: